مدل تصمیم مبتنی بر نشانگرهای پایداری برای مدیریت منابع آب زیرزمینی (به‌کارگیری در مطالعه موردی دشت نمدان واقع در استان فارس)

نویسندگان

1 گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.334895.669149
چکیده

بشریت به دلیل کمبود آب شیرین، پایین بودن کیفیت آن و افزایش تنش آبی در سراسر جهان در معرض تهدید است. مدیریت صحیح منابع آب برای حصول اطمینان از توسعه اجتماعی و اقتصادی پایدار در هر کشوری بسیار مهم است. به‌منظور حفظ منابع آب شیرین به‌صورت پایدار، باید از آنها به شیوه‎ای کارآمد و بدون به خطر انداختن نیازهای نسل آینده استفاده کرد. مطالعه حاضر به‌منظور مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی انجام شده است. بدین منظور چهار نشانگر آسیب‌پذیری، تاب‌آوری، قابلیت اطمینان و پایداری ترکیبی که هرکدام جنبه‌هایی از پایداری را در برمی‌گیرند به‌عنوان تابع هدف مسائل مدیریتی مورداستفاده قرار گرفته‌اند. با استفاده از مدل تلفیقی شبیه‌سازی - بهینه‌سازی آبخوان دشت نمدان و الگوریتم فراکاوشی جامعه مورچه‌ها، مدل تصمیم موردنیاز ایجاد شد. نتایج حاکی از اثربخشی چهار نشانگر آسیب‌پذیری، تاب‎آوری، قابلیت اطمینان و پایداری ترکیبی در افزایش سطح آب زیرزمینی و تغییرات مثبت بیلان بوده است؛ طوری که تغییرات ذخیره آبخوان تحت اجرای هر سناریو به ترتیب 7/11، 13، 3/12 و 4/12 میلیون مترمکعب شده است. باتوجه‌به نتایج کسب شده از چهار مسئله مدیریتی که در این مطالعه مورد تحلیل قرار گرفت، بیشترین اثرگذاری بر روی بهبود آبخوان با کاهش قابل‌توجه پمپاژ از چاه‌ها برآورده می‌شود و بایستی تمهیداتی در سطح آبخوان به‌منظور کاهش برداشت‌ها در نظر گرفته شود.