ارزیابی کمّی پاسخ گیاه کاملینا (Camelina sativa L.) به تنش شوری در مراحل آغازین رشد
نویسندگان
1 گروه آبیاری و زهکشی-دانشکده کشاورزی- دانشگاه تربیت مدرس-تهران-ایران
2 گروه آبیاری و زهکشی-دانشکده کشاورزی- دانشگاه تربیت مدرس-تهران-ایران
3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/ijswr.2022.335338.669154چکیده
جوانهزنی نقشی حیاتی در استقرار گیاه و عملکرد آن دارد. بیشتر گیاهان دانه روغنی در مرحلهی جوانهزنی به شوری حساس هستند و نمیتوان آنها را با آب شور آبیاری کرد. کاملینا گیاهی دانه روغنی است که هرچند به کم آبی مقاوم بوده لیکن مقاومت آن به شوری باید ارزیابی شود. برای بررسی کمّی پاسخ کاملینا به شوری در مرحلهی جوانهزنی، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی شامل 17 سطح شوری 85/0، 2، 4، 6، 8، 10، 12، 14، 16، 18، 20، 22، 24، 26، 28، 30، 32 dS/m با سه تکرار انجام شد. پارامترهای جوانهزنی با استفاده از بسته SeedCalc در نرمافزار R محاسبه و از MATLAB برای کد نویسی و برازش مدلها استفاده شد. بهینهسازی با تغییر مکرر پارامترهای مدل بر پایهی کاهش RMSE و حداقل مربعات خطا انجام شد. سپس مدلهای شوری ماس-هافمن (MH)، ون گنوختن-هافمن (HVG)، دیرکسن-آگوستین (DA) و همایی (H) با هم مقایسه گردیدند. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SAS و مقایسه میانگینها به روش LSD انجام شد. آستانهی کاهش شاخصهای سرعت جوانهزنی (GSI)، بنیه بذر (SV)، بنیه بذر SeedCalc (SV-S) به ترتیب 2، 12 و 12 dS/m و شیب کاهش آنها 4/2، 7/7 و 7/1 به دست آمد. بر پایِۀ EC* و شیب کاهش شاخص GSI و SV-S، نتیجهگیری گردید که کاملینا به شوری بسیار مقاوم بوده و قابلیت استقرار سریع و تولید گیاهچهی قوی در سطوح بالای شوری را دارد. بررسی آمارههای کارآیی مدلها نشان داد که مدلهای غیرخطی عملکرد بهتری دارند. بهترین عملکرد مدلها توسط مدلهای HVG و H حاصل شد. شاخصهای جوانهزنی با افزایش سطوح شوری کاهش یافته و کاهش GSI به کاهش جذب آب در بذرها مربوط است. هر چه بنیه بذر بیشتر باشد، GSI و رشد گیاهچه بیشتر و MGT کمتر میشود. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که کاملینا میتواند جایگزینی مناسب برای گیاهان دانه روغنی آببر در مناطق نیمهخشک میباشد.