فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نمادهایی که ابن‌عربی از آنان بهره می‌برد، به مثابه گنجینه‌های باارزشی از حقایق و معارف‌اند که وی، آن‌ها را به شکل پیچیده و پنهان یا آشکار و قابل‌فهم به‌کار برده است. پژوهش حاضر، به نمادپردازی پرندگان در اندیشه ابن‌عربی و ارتباط آن با متافیزیک عرفانی وی می‌پردازد. تصویر پرندگان و پرواز از دیرباز، نماد عروج روح انسان به امری متعالی بوده است. ابن‌عربی، درخت را نماد «انسان کامل» دانسته و شاخ و برگ‌های آن را پرندگانی چون ورقاء، عقاب، عنقا و غراب معرفی کرده است. ورقاء، «لوح محفوظ» و «کتاب مبین» است؛ عقاب، نمایانگر «قلم اول» و «قلم اعلی»؛ عنقا، به‌عنوان نماد «هباء» و «هیولی» و غراب، نمادی از «جسم کلی» شناخته می‌شود. این نمادها، به تجلّیات روح انسانی و جستجوی حقیقت مطلق می‌پردازند و در متافیزیک ابن‌عربی، به‌عنوان تجلّیات مختلف وجود، معنای عمیق‌تری می‌یابند و درنهایت در این نمادپردازی، نکاح کیهانی به اتحاد عناصر مختلف جهان و پیوند عمیق میان موجودات اشاره‌دارد. این پژوهش، که به روش توصیفی -‌تحلیلی، انجام گرفته است، بیان می‌کند که نمادهای پرندگان در آثار ابن‌عربی، نه‌تنها نمایانگر مفاهیم والای عرفانی‌اند، بلکه به ما کمک می‌کنند تا به درک بهتری از حقیقت وجود و روابط معنوی در عالم هستی دست یابیم و به شناختی عمیق از متافیزیک ابن‌عربی نائل شویم.