فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از عناصر مهم و سازندة شعر، موسیقی است که همواره پیوندی استوار و ناگسستنی با آن داشته است. نخستین و بارزترین جلوة موسیقی در شعر، موسیقی بیرونی یا همان وزن عروضی است. ژاله اصفهانی ازجمله شاعران کمترشناخته‌شدة معاصر است که موسیقی بیرونی در شعر او اعم از سنّتی و نیمایی، از اهمیت و ویژگی‌های ممتازی برخودار است. با مطالعة مجموعة کامل اشعار ژاله می‌توان دریافت که او در اشعار سنّتی خود در مجموع ٢٣ وزن منشعب از ٩ بحر عروضی رمل، هزج، رجز، متقارب، مضارع، مجتث، منسرح، خفیف و سریع را به کار گرفته و در اشعار نیمایی نیز با افزودن بحر متدارک به بحر‌های پیشین از ١٠ بحر عروضی استفاده کرده است. در اشعار سنّتی، بحرهای مضارع و مجتث و در اشعار نیمایی بحرهای مجتث و هزج بیشترین کاربرد را دارند. هماهنگی میان وزن و محتوا در اشعار ژاله رعایت شده و او بیشتر از اوزان ملایم و روان یا به اصطلاح جویباری بهره برده است. در بسیاری از اشعار نیمایی شاعر، یکسانی طول مصرع‌ها و تساوی در تعداد ارکان عروضی دیده می‌شود؛ همچنین تعداد ارکان در مصرع معمولاً از مرز چهار رکن فراتر نرفته و تعداد مصرع‌‌های تک­رکنی نیز بسیار اندک است. در وزن‌های متفق­الارکان در شعر نیمایی، ژاله با بهره‌گیری مناسب از امکانات سه‌گانه‌، جهت پایان‌بندی مصرع‌ها، مانع از تبدیل شدن شعر به بحر طویل شده است. سطربندی درست و چینش قاعده‌مند مصرع‌ها در اشعار ژاله گاهی رعایت نشده که همین امر موجب خروج از هنجار وزنی در بخش‌های جدا­شده از یک مصرع گردیده است. از شعرهای دو وزنی که برخی از مصرع‌ها و ابیات آن در یک وزن و برخی دیگر در وزن دیگر هستند نیز دو نمونه در اشعار ژاله وجود دارد.