تحلیل پراکنش فصلی بارشهای فرین در ایران با استفاده از پایگاه AgERA5
نویسندگان
1 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
3 پژوهشگر پسادکتری اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
4 کارشناس ارشد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22059/ijswr.2021.333263.669118چکیده
بارشهای فرین بهویژه در مناطق خشک و نیمه خشک به عنوان یک مخاطره جدی تلقی شده، خطر رخداد سیل را افزایش داده و زمان محدودی برای هشدار باقی میگذارند. این مطالعه با هدف درستی سنجی متغیر بارش و بارشهای فرین پایگاه AgERA5 و بررسی پراکنش فصلی بارشهای فرین در ایران انجام شده است. ابتدا، درستی دادههای بارش پایگاه AgERA5 با کاربست سنجههای آماری NRMSE، MBE و PCC مورد بررسی قرار گرفت. بررسی خطاها نشان داد که داده AgERA5 بیشترین مقدار NRMSE را در اقلیم مرطوب سواحل شمالی و همچنین مناطق پرباران زاگرس و شمالغربی دارد. در مقابل، این پایگاه، بارش را در مناطق خشک و نیمه خشک ایران با دقت بیشتری برآورد میکند. برای بررسی بارش فرین فصلی، از سه شاخص شدت بارش روزانه (SDII)، بیشینه بارش یکروزه (RX1day) و روزهای همراه با بارش سنگین (R10mm) استفاده شد. درستی سنجی شاخصهای فرین نشان داد که پایگاه AgERA5 در برآورد شاخص R10mm در بخشهای بزرگی از کشور کمبرآوردی دارد و در مقابل دو شاخص RX1day و SDII در بیشتر مناطق ایران بیشبرآوردی دارند. همانند میانگین بارش، بیشینه خطا و اریبی بارشهای فرین در سواحل خزری دیده میشود. نتایج نشان داد که در حالیکه بیشینه RX1day به مقدار 5/80 میلیمتر در فصل زمستان اتفاق میافتد، بیشینه SDII با 2/19 میلیمتر/روز در فصل تابستان مشاهده میشود. این در حالی است که بیشینه تداوم R10mm در تمامی فصول در سواحل خزری مشاهده میگردد. بهرغم آنکه سواحل خزری بیشینه روزهای همراه با بارش سنگین را در تمامی فصول دارد اما بیشینه تداوم شدت بارش در زاگرس مرتفع دیده میشود. شدت بارش در تمامی مناطق ایران با ارتفاعات ارتباط مستقیم دارد. در این رابطه، سواحل جنوبی دریای خزر در تمام طول سال، از این قاعده مستثنی است.