فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاهنامۀ فردوسی به‌عنوان یکی از آثار ادبی بزرگ این قابلیت را دارد که از منظرهای مختلف پژوهش شود. بخشی از این پژوهش‌ها، پژوهش‌های دستوری است. یکی از شاخصه‌های زبانی هر فرد که کلام او را از دیگران متمایز می‌کند، گستردگی کاربرد و معنای وندها و خصوصاً وندهای فعلی است. مقایسۀ زبان دقیقی و فردوسی از منظر افعال پیشوندی، تفاوت زبانی این دو شاعر همشهری را بهتر مشخص می‌کند. ما در این پژوهش، گشتاسپ‌نامه را که 1015 بیت در قسمت گشتاسپ‌ شاهنامه است، با 1015 بیت از فردوسی در قسمت لهراسپ و گشتاسپ مقایسه کرده‌ایم. وسعت معانیِ افعال پیشوندی در زبان فردوسی بیش از دقیقی است؛ امّا از نظر کمیت، دقیقی، افعال پیشوندی بیشتری استفاده کرده است. در کلام دقیقی، پیشوند «فرود» به‌طور بارزی بیش از فردوسی استفاده شده است. «فرود آمدن»، در شعر دقیقی و «اندر آمدن» در شعر فردوسی بیشترین بسامد را دارند. فاصله افتادن میان پیشوند و بن اصلی فعل در شعر دقیقی، سه برابر فردوسی است؛ اما جابه‌جایی پیشوند و بن اصلی فعل، در زبان فردوسی بیش از دقیقی است. پیشوند «بر»، بیشترین پیشوند استفاده‌شدۀ هر دو است که با لحن حماسی، حرکت و فضاهای حماسه و البته سبک خراسانی تناسب دارد. در تشخیص فعل پیشوندی، دشواری‌هایی در زبان دقیقی و فردوسی وجود دارد که نیازمند دقت و بررسی سایر وجوه کلام است.