بررسی «زمان» روایت در «ترجمة تاریخ یمینی» براساس دیدگاه ژرار ژنت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران (نویسنده مسئول).

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22075/jlrs.2024.34339.2479
چکیده

بررسی زمان در روایت از پدیده‌های نوظهور در نقد ادبی است که از قرن بیستم روایت شناسان به آن توجه کردند. ازجمله اشخاصی که به‌طور مفصل، به بررسی «زمان» در روایت پرداخت، ژرار ژنت بود. او معتقد بود که زمان داستان به سه دلیل با زمان روایت متوازی نیست و دارای تفاوت است: 1- نظم یا ترتیب زمانی 2- تداوم یا دیرش 3- بسامد یا تکرار. «ترجمه تاریخ یمینی» از متون کهن در زمینه تاریخ‌نویسی است و وقایع مربوط به دوران سامانیان و غزنویان را شامل می‌شود. ازآنجاکه به شیوه پاره روایت‌های پی‌درپی، نوشته شده و نویسنده از انواع شگردهای کاربرد زمان در این روایت‌ها استفاده کرده است، می‌تواند در زمینه زمان روایی مورد بررسی واقع شود. در این پژوهش، کاربرد زمان از منظر نظم، تداوم و بسامد در این اثر به شیوه استدلال استقرایی بررسی شد. دستاورد آن چنین شد که با اینکه این اثر در دسته آثار واقع‌گرایی و تاریخی به شمار می‌رود، نویسنده از انواع شگردهای کاربرد زمان در روایت بهره گرفته و نوع نثر فنی آن منجر به کاربرد ملال‌آور تطویل در داستان نشده است و همین‌طور توانایی نویسنده در ادغام تاریخ‌نویسی و واقعیت نویسی و استفاده از شگردهای زمانی به‌خوبی قابل‌دریافت است.