برآورد عملکرد برنج و تعیین بهره‌وری آب اراضی شالیزاری با استفاده از سنجش از دور و داده‌های لایسیمتر (مورد مطالعه: شمال شهرستان ساری)

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب- دانشکده مهندسی زراعی- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری- استان مازندران- ایران

2 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

3 عضو هیات علمی گروه زراعت دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2021.326556.669012
چکیده

با توجه به نقش کلیدی محصول برنج در تأمین امینت غذایی و اشتغال‌زایی در کشور، دست­یابی به اطلاعات به‌هنگام عملکرد و بهره‌وری زمین‌های شالیزاری می‌تواند راهبردهای مهمی را به‌منظور برنامه‌ریزی فعالیت‌هایی مانند برداشت، ذخیره­سازی، بازاریابی و مدیریت منابع و نهاده‌ها فراهم نماید. هدف پژوهش حاضر، برآورد عملکرد و تعیین بهره‌وری آب شالیزارهای شمال شهرستان ساری با استفاده از داده‌های ماهواره لندست 8 و لایسمتر نوع N است. به­این منظور، پس از انجام تصحیح‌های اتمسفریک و رادیومتریک تصاویر ماهواره‌ای در دوره رشد برنج، شاخص‌های گیاهی NDVI، SAVI و RGVI به دست آمد. با استفاده از این شاخص‌ها رابطه رگرسیونی مناسب با عملکرد برنج ایجاد شد. همچنین، با پایش مداوم شالیزارها و نصب لایسیمتر نوع N داده های مربوط به آب مصرفی و تبخیر- تعرق برنج اندازه‌گیری شد. در نهایت، نقشه بهره‌وری آب برنج در منطقه مورد مطالعه با تلفیق داده‌های سنجش از دور (عملکرد) و مزرعه‌ای (آب مصرفی و تبخیر-تعرق) به­دست آمد. نتایج نشان داد، شاخص‌های گیاهی در مرحله پنجه‌زنی بیشترین همبستگی را با میزان عملکرد گیاهی برنج دارند و در صورتی‌که، برآورد عملکرد با استفاده از داده‌های سنجش از دور مدنظر باشد، شاخص‌های گیاهی در مرحله پنجه‌زنی باید مورد استفاده قرار گیرد. در میان شاخص‌های گیاهی، شاخص SAVI بهترین همبستگی (94/0=r) را با عملکرد داشته و نقشه عملکرد حاصل از این شاخص گیاهی برای تهیه نقشه بهره‌وری آب بر مبنای آب مصرفی شالیزار و تبخیر- تعرق گیاه برنج مورد استفاده قرار گرفت. میانگین بهره‌وری با استفاده از شاخص SAVI، 63/0 کیلوگرم بر مترمکعب و میانگین بهره‌وری اندازه‌گیری‌شده 68/0 کیلوگرم بر مترمکعب بود. یافته‌ها نشان می‌دهد سنجش از دور حاوی اطلاعات مفیدی برای تهیه نقشه عملکرد گیاهی و بهره‌وری آب در اراضی شالیزاری بوده و از پتانسیل خوبی برای استفاده درکشاورزی دقیق و هوشمند برخوردار است.