جلوه‌های خاصِ زبانِ گفتاری در بحرالأنساب (کتابی در ذکرِ خاندانِ احمدِ جامِ ژنده‌پیل)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

doi
10.22075/jlrs.2024.32610.2381
چکیده

بحر الأنساب کتابی است به زبان فارسی در ذکرِ خاندانِ احمدِ جامِ ژنده‌پیل که آن را محمّد حکیم جامی در سال 1034 هجری تألیف کرده است. این کتاب در شناساندنِ افرادِ خاندانِ شیخ احمدِ جام در نیمۀ دوم قرن دهم و نیمۀ اول قرن یازدهم و آگاهی از مقامات و مناصبِ آن‌ها منبعِ اصیل و دستِ اوّل محسوب می­شود و همچنین شناسانندۀ بسیاری از نسبت‌ها و اسامیِ مردان و زنان رایج در آن عهد و نیز نام‌های جغرافیایی مربوط به حوزۀ جام است. نثرِ بحر الأنساب در بسیاری مواضع نزدیک به زبانِ گفتار است و به لحنِ محاوره یا عامیانه نوشته شده است. درواقع، مؤلّفِ آن از فرهنگِ عوام تأثیر پذیرفته بود و سبک، پسند و گرایشِ عمومیِ جامعه را در استفاده از زبانِ گفتار در نوشتار قبول کرده بود. در پژوهش حاضر، جلوه‌هایِ خاصِ زبانِ گفتاری در بحر الأنساب در سه سطحِ آوایی، لغوی و نحوی بررسی شده است تا از طریق آن، نمونه‌ای از زبانِ گفتاریِ خراسانِ عصرِ صفوی به دست داده شود.