فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجتبی مینُوی(1282-1355 هـ. ش.) از محقّقانِ نامدارِ نزدیک به عصرِ ماست که به زبان و نثرِ فارسی توجّهِ بسیار داشت و می‌کوشید در نوشته‌های خود نکته‌ها و شگردهایی را که به هرچه بهتر شدنِ نثر کمک می‌کنند، به‌کار بندد؛ ازاین‌رو بررسیِ نثرِ او فایده‌های بسیار دارد. از میانِ آثارِ او، کتابِ پانزده‌گفتار را که نخستین بار سالِ 1333 هـ. ش. انتشار یافت، برگزیدیم و ویژگی‌های آوایی و دستوریِ آن را کاویدیم. آنچه در پی می‌آید، حاصلِ این کندوکاو است که با توجّه به سبک‌شناسیِ لایه‌ای صورت گرفته است. جستجوی ما نشان می‌دهد که مینُوی به‌خصوصیّاتِ آوایی و دستوریِ زبان و واج‌شناسیِ تاریخیِ فارسی توجّهِ بسیار دارد. این امر او را بر آن داشته است تا در پانزده‌گفتار نکته‌هایی را به‌کار بندد که در نثرِ معاصر کمتر به چشم می‌خورند؛ مانندِ آوردنِ صورت‌های کهنِ بعضی کلمات همچون اسپ و افگندن و پیگار یا استفاده از علامت‌های فتحه، کسره، ضمّه، ساکن، همزه و تشدید برای نشان دادنِ تلفّظِ دقیقِ کلمات و نام‌های غیرِ ایرانی اعم از اروپایی و غیرِ اروپایی؛ به‌کار بردنِ «اصلاً» و «اصلا» در دو معنای متفاوت و مواردِ دیگر. در سطحِ دستوری نیز، نثرِ پانزده‌گفتار ویژگی‌های خاصّی دارد؛ مانندِ آوردنِ صفتِ مؤنّثِ عربی برای موصوف‌های جمعِ مکسّر یا مفردِ عربی؛ کاربردِ حروفِ اضافة مرکّب به‌صورت کامل، مانندِ از برایِ، در تحتِ، در موقعِ؛ کاربردِ فعلِ مفرد برای فاعلِ جمعِ غیرِ انسان؛ استفادة فراوان از وجهِ وصفی و برخی ویژگی‌های دیگر.