رویکرد انتقادی به گفتمان سلطنت و چگونگی نفی عدالت در دوره پهلوی؛ مبتنی بر اندیشه سیاسی امام خمینی (رحمه الله علیه)
نویسندگان
1 استادیار، گروه تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس ، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی، دانشگاه جامع امام حسین (علیه السلام)، تهران، ایران.
doi
چکیده
در اندیشه امام خمینی (رحمه الله علیه) نظام سلطنتی به هیچ وجه قادر به تحقق عدالت مورد نظر حکومت اسلامی نیست. ایشان سلطنت را نظامی میدانند که بر پایه وراثت و سلطه کامل استوار است و اغلب با زور و غلبه همراه است. این نوع حکومت به طور طبیعی به استبداد و فساد منجر میشود و به طرز عمیقتری با آرمانهای عدالت اجتماعی و خواستههای عمومی مردم در تضاد است. امام (رحمه الله علیه) بر این باورند که عدالت به معنای تامین حقوق همه افراد و ایجاد توازن و انصاف در جامعه است. از نظر ایشان، سلطنت به عنوان یک ساختار استبدادی، جایی در تحقق عدالت ندارد و برای دستیابی به این هدف، مشارکت و اراده مردم ضروری است. پرسش اصلی این نوشتار این است که «چرا امام خمینی (رحمه الله علیه) به نفی سلطنت و عدم ارتباط بین سلطنت و عدالت معتقد بودند؟» فرضیه نیز بر این ایده استوار است که در اندیشه امام خمینی (رحمه الله علیه) اساساً نظام سلطنت قادر نیست عدالت را به معنای واقعی تحقق ببخشد. این پژوهش با روش گفتمان انتقادی و برمبنای دادههای کتابخانهای انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که از نظر امام خمینی (رحمه الله علیه) سلطنت پهلوی به دلیل ویژگیهایی چون استبداد، سرکوب، نقض حقوق بشر، عدم مشارکت مردم، فساد و نابرابری، اساساً نمیتوانست عدالت را در جامعه برقرار کند و به همین دلیل، امام خمینی (رحمه الله علیه) خواستار تغییر این نظام و برقراری یک نظام اسلامی و عدالت محور بودند.
