برآورد ضریب گیاهی و ضریب تنش آبی ذرت علوفهای تحت سطوح مختلف آبیاری به روش بیلان آب خاک (مطالعه موردی: دشت ورامین)
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
2 گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری ، گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
4 دانشیار پژوهش،مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، البرز، ایران
doi
10.22059/ijswr.2021.326719.669013چکیده
ضریب گیاهی () یکی از پارامترهای بسیار مهم و ضروری در تدوین برنامهریزی آبیاری بهشمار میآید. هدف از این پژوهش برآورد ضریب گیاهی ذرت علوفهای تحت سطوح مختلف آبیاری به روش بیلان آب خاک و ارائه معادله برآورد ضریب گیاهی بر حسب روزهای پس از کاشت (DAS) برای دورهی تابستانه در منطقه ورامین است. در این راستا ضریب گیاهی () از تقسیم تبخیر-تعرق واقعی () به تبخیر-تعرق گیاه مرجع () محاسبه شد. برای تعیین تبخیر-تعرق واقعی گیاه () در طول دوره رشد از معادله بیلان آب خاک استفاده شد. آزمایشها در قالب کرتهای نواری خرد شده بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1398 در منطقه پیشوای ورامین اجرا شد. فاکتور اصلی شامل سه سطح تأمین 100، 80 و 60 درصد نیاز آبی گیاه (1I، 2I و3I) و فاکتور فرعی شامل دو سطح مدیریت آبیاری پالسی(P) و پیوسته (C) بودند. مقادیر تبخیر-تعرق واقعی محاسبه شده از روش بیلان آب خاک برای سطوح مختلف آبیاری از 5/242 تا 6/319 متغیر بود. همچنین میزان آب مصرفی در طول دوره رشد برای تیمار آبیاری کامل و تیمارهای کمآبیاری در محدوده 325 و 195 میلیمتر بود. مقادیر میانگین ضرایب گیاهی مراحل ابتدایی، میانی و انتهایی رشد برای تیمارهای آزمایشی آبیاری کامل بهترتیب 27/0، 04/1 و 89/0 بهدست آمد. برای تیمارهای کمآبیاری نیز مقادیر ضرایب تنش آبی در طی دوره رشد محاسبه گردید. بررسی آماری بین مقادیر تبخیر-تعرق برآوردی با استفاده از ضرایب گیاهی حاصل از معادله ارائه شده در پژوهش حاضر و ضرایب تنش آبی و مقادیر تبخیر-تعرق واقعی حاصل از روش بیلان آب خاک حاکی از دقت قابل قبول معادله و ضرایب ارائه شده در منطقه مطالعاتی داشت. بنابراین برای برآورد هرچه دقیقتر تبخیر-تعرق گیاه ذرت علوفهای در منطقه مورد نظر میتوان از معادله ضریب گیاهی ارائه شده در این پژوهش استفاده نمود.