فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در نظریه معناشناسی هم­زمانی، کشف و بررسی معنای «نسبی» واژگان کلیدی در بافت آیات قرآن مورد تأکید است. در اندیشه ایزوتسو، واژه‌ای کلیدی می­تواند از دو معنای اساسی و نسبی برخوردار باشد؛ اما معنای «نسبی»، تصویر واضح‌تری از آن در نظام معنایی قرآن ارائه می­دهد. واژه «جدال» یکی از مفاهیم کلیدی قرآن به شمار می­آید. در این پژوهش سعی شده است با تکیه بر روش­های هفت­گانه معناشناسی هم­زمانی به‌صورت ‌توصیفی - تحلیلی، مفهوم دقیق­تری از واژه جدال ارائه گردد. این هفت روش عبارت‌اند از: تعریف متنی، یافتن کلمات مترادف (جانشین)، یافتن واژگان متضاد، موازنه ساختمان دستوری (ترادف) جملات، تشکیل میدان­های معنایی، صورت منفی واژگان و کاربرد در بافت غیردینی. از این جستار، حاصل گردید که واژه «جدال» در قرآن، هم به‌صورت مثبت (جدال احسن/ جدال به‌حق) و هم به‌صورت منفی (جدال غیراحسن/ جدال به باطل) کاربرد یافته است؛ هرچند کاربرد این واژه کانونی در مفهوم منفی آن بیشتر است. معنای نسبی «جدال به‌حق» در قرآن، عبارت است از جدالی که با ابزاری چون سلطان، علم، هدایت، بهره‌مندی از آموزه­های کتب آسمانی، حکمت، موعظه حسنه و... صورت می­پذیرد. در مفهوم نسبی «جدال باطل»، کفر، بارزترین ویژگی جدال به شمار می­آید. فرد مجادله­گر علی­رغم ارائه ظهور حق از پذیرش آیات الهی سرباز می­زند و با هدف نابودی حق، به ستیزه با آن­ها برمی‌خیزد. منشأ جدال عوامل متعددی مانند کبر، نبود علم و سلطان، وسوسه‌انگیزی شیاطین و تبعیت از آن­ها، پیروی از سنت غلط پیشینیان و نتیجه آن گمراهی، استهزای آیات، ظلم، فسق، شرک و... است؛ افزون بر آن در معنای نسبی بر جریان مستمر و غالب جدال باطل بر جامعه و بدفرجامی مجادله گران تأکید شده است.