فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشارکت مردم در نظام‌های سیاسی یکی از مهم‌ترین عوامل کارآمدی و پایداری حکومت‌ها به شمار می‌رود و همواره از جمله مسائلی بوده که مورد توجه حکمرانان قرار گرفته است. در حکومت اسلامی، این مشارکت نه‌تنها به‌عنوان یک حق اجتماعی بلکه به‌مثابه تکلیفی دینی نیز مطرح است. این مقاله باهدف بررسی ظرفیت‌های قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در خصوص مشارکت مسئولانه مردم در عرصه حکمرانی، بر اساس نظریه «دو رکنی الهی - مردمی» شهید سید محمدباقر صدر نگارش یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قانون اساسی ایران با پیش‌بینی سازوکارهای مختلف از جمله اصول ۶، ۸، ۲۷، ۵۶، ۱۰۰ و ۱۷۴، مشارکت مردم را در سطح تقنین، اجرا و نظارت تضمین کرده است. بر اساس نظریه خلافت انسان شهید صدر، مشروعیت نظام سیاسی نه صرفاً الهی و نه صرفاً مردمی، بلکه ترکیبی از هر دو است؛ بنابراین، مشارکت مسئولانه مردم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تجلی عملی نظریه خلافت انسان و رکن مردمی مشروعیت به شمار می‌آید.