بررسی و ردیابی پولوم آلودگی ناشی از حوضچه شیرابه در مدفن زباله همدان با استفاده از توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی و سونداژ الکتریکی قائم
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران
2 سازمان مدیریت پسماند شهرداری همدان، همدان، ایران
3 مرکز تحقیقات زیست محیطی زنده رود، اصفهان، ایران
4 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
5 سازمان مدیریت پسماند شهرداری همدان، همدان، ایران
6 گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران
doi
10.22059/ijswr.2021.326050.669003چکیده
محل دفن زباله اصطلاحاً مدفن زباله یا پسماند نامیده میشود که یکی از روشهای دفع استاندارد زباله محسوب میگردد. تجمع شیرابه در مدفن زباله میتواند از طریق نفوذ در آبخوان بر منابع آبهای زیرزمینی پاییندست تاثیرات منفی بگذارد. در این مطالعه سعی گردید با استفاده از فناوری مقاومت ویژه الکتریکی با دو روش سونداژ الکتریکی قائم و توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی به ترتیب پتانسیل نفوذ شیرابه و پولوم آلودگی ناشی از حوضچه شیرابه در داخل و بیرون مدفن زباله مورد بررسی قرار گیرد. به این منظور، در فاصله 60 و 580 متری از حوضچه شیرابه اقدام به برداشت دادههای سونداژ الکتریکی قائم با طول فرستنده 200 متر و توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی به طول 120 متر و فواصل الکترودی 2 متری گردید. بررسی دادههای ژئوتکنیکی و سونداژ الکتریکی قائم منطقه مورد مطالعه نشاندهنده وجود لایه نفوذناپذیر با تناوبی از لایههای رُسی-مادستونی و آهکی-مارنی است که در اعماق حدود 15-10 متری درصد رُس بیشتر میشود. بررسی دادههای توموگرافی مقاومت ویژه الکتریکی در پروفیل شماره 1 نشان میدهد در فاصله 32 تا 76 متری از ابتدای پروفیل منطقهای با مقاومت الکتریکی پایین تا عمق حدود 9 متری وجود دارد که نشاندهنده ناحیه نفوذ شیرابه است ولی در بخشهای دیگر پروفیل نفوذ عمقی شیرابه به دلیل لایه نفوذناپذیر مادستونی و سیلتاستونی دیده نمیشود. این در حالی است که در پروفیل شماره 2 وجود لایه نفوذناپذیر مانع از انتقال شیرابه به پاییندست و اعماق پایینتر شده است که این امر نشاندهنده انتخاب مناسب محل دفن پسماند است. بنابراین برخلاف آنچه که در برداشتهای تکبعدی دیده میشود منطقه مورد مطالعه در حالت دوبُعدی از نظر نفوذپذیری به شیرابه همگن نیست ولی وجود لایه نفوذناپذیر مانع از انتقال عمقی شیرابه به آبخوان شده است.