فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه‌ها به­عنوان شریان‌های حیات‌بخش زمین، نقش تعیین‌کننده‌ای را در تنظیم رفتارهای عملکردی اکوسیستم‌های مرتبط و پشتیبانی از زندگی انسان‌ها بر عهده دارند.با توجه به اهمیت موضوع، در تحقیق حاضر با هدف بررسی شرایط سلامت و زنده‌مانی رودخانه‌ها و آگاهی از پتانسیل آسیب‌پذیری آنها،در چارچوب رویکرد مبتنی بر شاخص پایدار-مدار و بستر-محور، از نرخ اکسیژن‌خواهی رسوب (SOD) و فاکتورهای وابسته به آن شامل بافت، توزیع ذرات ریزدانه، مواد مغذی (کل مواد آلی) همراه با برخی پارامترهای پایه‌ی آب رودخانه استفاده بعمل آمده است. نمونه‌های موردنیاز از 9 ایستگاه واقع بر رودخانه‌ی کرخه، در محدوده‌ی زون‌های هدف، برداشت گردید. سپس، آزمایش‌های لازم با استفاده از تجهیزات مدرن و روش‌های استاندارد انجام گرفت و داده‌های SOD با در نظر گرفتن روابط و پارامترهای دخیل، محاسبه و آنالیز شدند. نتایج نشان داد که دامنه‌ی تغییرات SOD بین 71/0 تا 74/1 g O2/m2/day قرار دارد. همچنین، یک معادله‌ی تجربی برای استفاده در منطقه‌ی پروژه با بهره‌گیری از برنامه‌ی MATLAB پیش‌بینی و کلاس‌های کیفی مختلف تعریف گردید. خروجی مطالعات بیانگر آن شد که تناسب کیفی و شرایط سلامت رودخانه در کلاس‌های B و C واقع می‌باشد. علاوه بر آن، هرچه میزان غلظت مواد مغذی رسوبات زیادتر و دانه‌بندی ذرات آنها ریزتر می‌شود، به تبع آن، نرخ SOD نیز افزایش می‌یابد. نرخ کاهش بار آلودگی از منشا، تحت یک سری اقدامات موثر ‌BMPs در دامنه‌ای از 15 تا 66 درصد نیز از خروجی‌های این تحقیق بوده است. در نهایت، یافته‌های حاصل از این مطالعه، به­عنوان یک ابزار تشخیصی سریع، می‌تواند سیاستگزاران، متولیان و ذینفعان منابع آب منطقه را در جهت حفظ شرایط سلامت سامانه‌ی رودخانه‌ای، با تمرکز بر مدیریت موثر زهاب‌ها و پساب­ها، و انتخاب مناسب مکان‌های تخلیه، یاری نماید.