فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شعر خاقانی پر از تصاویر، تعابیر و مفاهیم مختلفی است که کمتر در شعر فارسی نمونه دارد و همین موجب دشواری و دیریابی اشعار او شده است. تا امروز پژوهش ­های ارزنده ­­ای در شرح و شناخت زوایای اشعار دیریاب این شاعر بلندآوازه صورت گرفته، امّا هنوز بسیاری از اصطلاحات و تعابیر شعر او به­ صورت دقیق فهم نشده­ است. فرضیة مقالة حاضر این است که یکی از دلایل دشواری شعر خاقانی، «تداخل زبانی» است. مفهوم تداخل زبانی به ­عنوان یکی از نتایج دوزبانگی به تأثیر (ناخودآگاه) زبان مادریِ گوینده در زبان دوم اشاره دارد. این مفهوم، حضور باورهای بومی و ویژگی‌های فرهنگی در گفتار و نوشتار گوینده را نیز شامل می‌شود. بنای فرضیة گفته‌شده بر واژه‌ها، جمله‌ها، تعابیر و اصطلاحاتی در شعر خاقانی است که در نظر گرفتن برابر ترکی ِ آنها می‌تواند گره از شعر او بگشاید. خاقانی شاعری­ آذربایجانی است که به زبان­ فارسی شعر گفته­ است. دربارۀ زبان مردم آذربایجان در قرن ششم و پیش‌از آن، بحث­های فراوانی صورت گرفته است. آنچه نویسندگان این مقاله در نظر دارند، فارغ از این بحث‌ها، فقط پژوهش در متن مکتوب خاقانی و گره‌گشایی از دشواری‌های آن است که به نظر می‌رسد در مواردی، عامل آن، تداخل زبانی باشد.