ارزیابی و پهنه بندی شاخص نسبت تأمین تقاضای آب کشاورزی(AGWS) با استفاده از مدل SWAT (مطالعه موردی: حوضه آبریز گنبر چای)
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه مهندسی آب. دانشکده کشاورزی. دانشگاه تبریز. تبریز. ایران
3 گروه مهندسی آب. دانشکده کشاورزی. دانشگاه تبریز. تبریز. ایران
4 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/ijswr.2021.319508.668920چکیده
نسبت تبخیر-تعرق واقعی به تبخیر-تعرق پتانسیل در یک منطقه کشاورزی، طی دوره رشد محصولات، نسبت تامین تقاضای آب کشاورزی نامیده میشود (AGWS). تعیین این نسبت در یک منطقه در برنامهریزی و مدیریت مناسب آن بسیار حائز اهمیت است. در این راستا در تحقیق حاضر به تعیین این شاخص و پهنهبندی آن در مناطق کشاورزی حوضه آبریز گنبرچای پرداخته شد. برای این منظور مدل جامع هیدرولوژیکی-گیاهی SWAT برای حوضه تنظیم، واسنجی و صحتسنجی شد. در ادامه مقادیر رواناب و تبخیر-تعرق واقعی برای زیرحوضههای حوضه مورد مطالعه طی دوره 1394-1365 شبیهسازی گردید. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که حجم تبخیر-تعرق پتانسیل (محاسبه شده به روش فائو پنمن مانتیث) در کل اراضی تحت کشت آبی حوضه در طول دوره رشد محصولات در سال 1394 به میزان MCM 41/25 میباشد. علاوه بر این، شبیهسازیها نشان داد که مقدار تبخیر-تعرق واقعی از کل اراضی کشاورزی آبی حوضه گنبرچای در طول فصل رشد محصولات در سال 1394 به میزان MCM 1/19 است. بر اساس نتایج تحقیق حاضر، مقدار شاخص نسبت تامین آب کشاورزی در حوضه گنبرچای در سال 1394 بین 63/0 و 79/0 متغیر است. به طوری که مقدار این شاخص در زیر حوضههای شمالی و غربی حوضه از زیرحوضههای شرقی آن بیشتر است. براساس نتایج حاصل، در حوضه گنبرچای میزان تامین آب در بخش کشاورزی در مقایسه با میزان تقاضاها به ویژه در زیرحوضههای شرقی به مراتب کمتر است که بایستی با مدیریت صحیح در تقاضا و مصرف آب کشاورزی این کمبود برطرف گردد.