فراهنجاری در شعر مشفق کاشانی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانش آموخته دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان (نویسندة مسئول)

doi
10.22075/jlrs.2023.29132.2206
چکیده

آشنایی‌زدایی تکنیکی هنری است که به معنای فراتر رفتن از زبان معیار و به منظور القای لذت درک و دریافت به مخاطب صورت می‌پذیرد و خود به دو نوع، معنایی (که به بررسی استعاره، مجاز، کنایه و حس‌آمیزی می‌پردازد) و ترکیبی (که متن را در سطح واژگانی، نحوی، آوایی، نوشتاری، سبکی و گویشی مورد واکاوی قرار می‌دهد) تقسیم می‌شود. این تکنیک هنری در نثر و شعر و حوزة ادبی و معنا و ترکیب رخ می دهد؛ به گونه ای که مخاطب با برجسته سازی، مخاطب را تحت تاثیر قرار می دهد . فراهنجاری در شعر عباس کی­منش، ملقب به مشفق کاشانی، شاعر آیینی و انقلابی معاصرهم دیده می شود؛ لذا این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با هدف تحلیل مولفه­های هنجارگریزی در شعر وی در پی پاسخ به این سوال اساسی است که هنجار گریزی یا فراهنجاری در چه حوزه ای از شعر این شاعر جلوه­گر شده است، با بررسی مولفه­هایی چون هنجار گریزی واژگانی، معنایی، نحوی، باستانی و سبکی و مواردی از این دست، بر اساس نظریه جفری لیچ انجام گرفته است. نتیجه اینکه شعر مشفق کاشانی را می­توان آیینه تمام نمایی از زیبایی­ها و ابداعات هنری دانست که پر بسامد ترین مولفة فراهنجاری در شعر او نیز در حوزه معنا رخ داده است و مخاطب در لابلای این زیبایی­ها و ابداعات و فراهنجاری­های واژگانی و نحوی و دیگر مولفه­هایی که از بسامد کمتری در شعر او برخوردارند، به معنا و منظور شاعر پی می­برد.