بررسی واژگان و ترکیبات دری افغانی در کتاب کورسرخی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. (نویسندة مسئول)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان

doi
10.22075/jlrs.2023.30779.2286
چکیده

یکی از شاخه‌های خانوادة زبانی هندواروپایی، شاخة هند و ایرانی است و زبان پارسی دری در این دسته قرار می‌گیرد. زبان پارسی دری، سومین دوره از ادوار زبان پارسی است که پس از فروپاشی ساسانیان بدین سو پدیدار شده است. این زبان دارای سه گویش ایرانی، افغانی و تاجیکی است و با وجود آن که این سه گویش از لحاظ ریشه و بنیان یکی هستند، اما به دلایل گوناگون از یکدیگر فاصله گرفته‌اند و از نظر آوایی، واژگانی و دستوری دچار دیگرسانی گشته‌اند. سالانه آثار گوناگون فراوانی به این سه گویش نگاشته می‌شود که به دلیل دربرداشتن واژگان، اصطلاح‌ها و ویژگی‌های نحوی مختصّ هر گویش برای دو گویش دیگر نامفهوم واقع می‌شوند. کتاب کورسرخی کتاب قابل توجهی است که به زبان دری افغانی در ایران نوشته شده و در گستره‌ی «ناداستان» در حوزة ادبیات می‌گنجد. این اثر در محافل ادبی مورد تحسین قرار گرفته است و دربردارندة اصطلاح‌ها و واژگان کلاسیک و امروزین دری افغانی است. این مقاله به بررسی شماری از واژگان و اصطلاح‌های دری افغانی می‌پردازد که در بسیاری از لغت‌نامه‌ها و فرهنگ‌ها به چشم نمی‌خورد؛ در حالی که بسیاری از گویشوران افغانستانی، امروزه آن‌ها را به کار می‌برند. مقالة پیش‌رو تمامی این موارد را مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. این مقاله به شیوة تحلیلی - کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است.