شیوه های تصویرآفرینی در شعر کودک دهۀ هفتاد

نویسندگان

1 دانش آموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. (نویسندة مسئول)

doi
10.22075/jlrs.2024.32611.2382
چکیده

مطالعه و نقد ادبیات کودک ایران هنوز جایگاه شایستۀ خود را نیافته است و ضرورت دارد به‌شکل انتقادی، تمام عناصر سازندۀ آن بررسی شود. از سوی دیگر، دهۀ هفتاد شمسی در تاریخ ادبیات کودک و نوجوان ایران، بنا به ‌دلایل متعدّد، اهمیت بسزایی دارد؛ به همین دلیل، در پژوهش پیشِ رو، سیصد قطعه از اشعار گروه سنّی «الف و ب» و «ب و ج» کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که در دهۀ هفتاد چاپ شده است، انتخاب شد و به‌صورت بسامدی، شگردهای تصویرآفرینی و پردازش خیال در این آثار استخراج گردید. نتیجۀ این پژوهش آن است که شاعران شعر کودک دهۀ هفتاد، بیش از هر چیز، از عنصر تکرار (اعم از واج‌آرایی و تکرار لفظ) و سپس تناسب و تضاد و نیز توصیف استفاده کرده‌اند. استفاده از تشبیه بیش از سایر فنون بیانی رواج دارد و با افزایش سنّ مخاطبان، تشبیهات ژرف‌تر می‌شوند. تشخیص، حس‌آمیزی و استعاره در جایگاه‌های بعدی قرار دارند و عملاً از حسن ‌تعلیل برای تصویرآفرینی و خلق ایماژ، استفادۀ چندانی نشده است.