آیا خدا تِفیلین می‌بندد؟ تحلیل بینامتنی آیه «قالَتِ الیَهودُ یَدُ اللهِ مَغلولَةٌ»

نویسندگان

1 دکترای مطالعات تطبیقی ادیان و عضو پژوهشگاه قرآن و حدیث قم، ایران.

doi
10.30497/quran.2019.2471
چکیده

در آیاتی ازقرآن کریم به برخی ذهنیت‌های یهودیان اشاره و از آنها انتقاد شده است. از جمله، در آیه 64 سورۀ مائده سخن از آن می‌رود که یهودیان گفته‌اند «دست خدا بسته است». مفسران قرآن کریم در بحث از این‌که «بسته بودن دست» به چه معناست، آراء متعددی ابراز داشته‌اند. از دیرباز بیش‌تر آنها این عبارت را کنایه از نسبت بُخل به خدای متعال برشمرده‌‌اند و البته، کم‌تر برای ارائۀ شواهدی کوشیده‌اند که بتواند چنین فرضیه‌ای را تقویت، و انتساب چنین صفتی به خدا را در میان عموم یهودیان یا برخی فرق ایشان تأیید کند. این در حالی است که در تفاسیر متأخر، فرضیات دیگری نسبت به این موضوع مطرح شده است. در این مقاله تلاش شده دیدگاه‌های مختلف را دربارۀ موضوع بازکاویم و با مرور انتقادی آنها و بازخوانی شواهد، فرضیه‌ای جدید ارائه دهیم؛ فرضیه‌ای که در پرتو دیگر آیات مرتبط با موضوع از یک‌سو، و شواهد توراتی از سوی دیگر، مدعی است آیۀ مورد بحث دکترین دینی «برگزیدگی قوم یهود» را مورد نقد قرار داده است.