فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طوفان‌های گردوغبار به عنوان یکی از مهمترین خطرات زیست محیطی شناخته می‌شوند که مناطق مختلف جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در پی تشدید وقوع طوفان‌های گردوغبار در استان خوزستان، منطقه جنوب شرق اهواز به عنوان کانون شماره 4 منشأ گردوغبار داخلی با اولویت اول اجرای عملیات مهار و احیا شناسایی و عملیات اجرایی لازم شامل برنامه مدیریتی، عملیات بیولوژیک و پخش آب، برای احیا اراضی تخریب شده در این منطقه انجام شده است. این پژوهش با هدف بررسی رابطه تغییرات دمای سطح زمین با کاربری اراضی به عنوان عوامل تأثیر گذار در ایجاد کانون گردوغبار جنوب شرق اهواز انجام شده است. به این منظور از داده‌های ماهواره لندست هشت طی سال‌های (2020-2016) استفاده و نقشه‌های کاربری اراضی به روش ماشین بردار پشتیبان و نقشه‌های دمای سطح زمین به روش پنجره مجزا تهیه شد. نتایج پژوهش نشان داد که مساحت اراضی بدون پوشش از 97/98 درصد در سال 2016 به 81/99 درصد در سال 2017 افزایش و سپس به 68/76 درصد در سال 2020 کاهش یافته است. کمترین میزان مساحت کاربری‌های پوشش گیاهی متوسط، پوشش گیاهی خوب و سطوح آبی در سال 2017 و به ترتیب برابر با 05/0، 01/0و 03/0 درصد بوده است. بیشترین مساحت کاربری‌های پوشش گیاهی متوسط و خوب مربوط به سال 2020 و به ترتیب برابر با 29/13 و 26/3 درصد و بیشترین مساحت سطوح آبی مربوط به سال 2019 و برابر با 73/7 درصد از سطح منطقه مطالعاتی بوده است. بر اساس نتایج حاصل از برآورد دمای سطح زمین طی دوره 2016-2017، میانگین دمای سطح زمین روند افزایشی به میزان 85/3 درجه سانتی‌گراد داشته و از 62/32 درجه سانتی‌گراد در سال 2016 به 47/36 درجه سانتی‌گراد در سال 2017 رسیده و طی دوره 2017-2020، میانگین دمای سطح زمین روند کاهشی به میزان 31/10 درجه سانتی‌گراد را سپری کرده و به 16/26 درجه سانتی‌گراد در سال 2020 رسیده است که این روند متأثر از تغییرات کاربری اراضی، بهبود وضعیت بارش و نشان‌دهنده تأثیر مثبت اقدامات اصلاحی انجام شده در راستای احیا پوشش گیاهی منطقه مطالعاتی بوده است.