مدلسازی و ارزیابی ضریب دبی سرریزهای کنگرهای قوسی با روشهای آزمایشگاهی و فرامدلی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
2 گروه عمران، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران
3 استاد، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه
4 دانشجوی کارشناسی ارشد عمران آب، دانشگاه مراغه
doi
10.22059/ijswr.2021.322432.668943چکیده
سرریزهای غیرخطی کنگرهای، ضمن برخوردار بودن از مزیتهای اقتصادی، قابلیت عبوردهی بیشتری را نسبت به سرریزهای خطی دارند. الگوریتمهای هوشمند به دلیل توانایی زیاد در کشف رابطههای دقیق پیچیدهی مخفی بین پارامترهای مستقل موثر و پارامتر وابسته و همچنین صرفهجویی مالی و زمانی، جایگاه بسیار ارزشمندی بین پژوهگشران پیدا کردهاند. در این پژوهش عملکرد الگوریتمهای پشتیبان بردار ماشین (SVM) و برنامهریزی بیان ژن (GEP) در پیشبینی ضریب دبی سرریزهای کنگرهای قوسی به کمک 226 سری دادهی آزمایشگاهی بررسی میشود. پارامترهای هندسی و هیدرولیکی مورد استفاده در این پژوهش شامل بار آبی کل (Ht)، ارتفاع سرریز (P)، زاویه سیکل قوسی (θ)، زاویه دیواره سیکل (α)، عدد فرود (Fr)، طول دیواره سیکل (Lc)، عرض یک سیکل (w)، طول دماغه سرریز (A)، افزایش ارتفاع سرریز به مقدار 15 %، تغییر فرم تاج سرریز به شکل ربع دایرهای (U) بودند. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که زاویه سیکل قوسی (θ) و زاویه دیواره سیکل (α) پارامترهای موثر در تعیین ضریب دبی بوده و بیشینه ضریب دبی، متعلق به سرریز کنگرهای قوسی با زاویه سیکل قوسی40 درجه میباشد. نتیجه شبیهسازی عددی نشان داد ترکیب پارامترهای (c، u، ، ، ، ) و (c، u، Fr، ، ، ) به ترتیب در الگوریتمهای SVM و GEP در مرحلهی آزمون با شاخصهای ارزیابی (9791/0=2R، 03/0RMSE=، 9776/0DC=) و (9871/0=2R، 0231/0RMSE=، 9856/0DC=) در مقایسه با دیگر ترکیبها منجر به بهینهترین خروجی شده است که نشان دهنده دقت بسیار مطلوب هر دو الگوریتم در پیشبینی ضریب دبی جریان است.