برآورد بیلان منابع آب زیرزمینی در یک آبخوان با برداشت بی‌رویه واقع در اقلیم خشک ایران (بخش اول: تحلیل مقایسه‌ای و تطبیقی بین سال‌های 1351 و 1398)

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 پژوهشگر، پژوهشکده مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2021.321262.668923
چکیده

یکی از چالش‌های مهم پیش روی برآورد بیلان منابع آب زیرزمینی، وجود عدم‌قطعیت‌ها در مؤلفه‌های ورودی و خروجی است که به دلیل محدودیت‌های موجود در اندازه‌گیری و یا عدم دقت در انتخاب روش‌‌های مناسب است. این مهم منجر به نوسانات و تفاوت‌های چندبرابری در تخمین آب تجدیدپذیر و قابل برنامه‌ریزی می‌شود. در مطالعه حاضر، برای این موضوع، مطالعات مقایسه‌ای و تطبیقی بین سال‌های 1351 و 1398، در آبخوان محدوده مطالعاتی رفسنجان واقع در استان کرمان انجام شد. بررسی نقادانه رویکرد برآورد بیلان آب زیرزمینی منطقه مورد مطالعه با نگاهی بر خطاها و عدم‌قطعیت‌های موجود در قالب تحلیل‌های فنی از منظر نحوه برآورد، رویکرد و روش‌های برآورد بیلان، تحلیل‌های نهادی و ساختاری و تحلیل زیرساخت‌ها و امکانات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، ارائه گردید. راهکارهای مدنظر به جهت کاهش خطا و افزایش دقت مبتنی بر تجربیات در سطح ملی و بین‌المللی در دو سطح ارائه شد. در سطح اول، به کارگیری از فناوری‌ها و رویکردهای نوین مانند روش سنجش از دور و استفاده از داده‌های زمینی برای صحت‌سنجی آنها می‌تواند به افزایش دقت مؤلفه‌هایی مانند بارش، تبخیر و تعرق و تغذیه کمک کند که بررسی و امکانسنجی آن توصیه شده است. در سطح دوم، استفاده از مدل‌های ریاضی و همچنین توسعه سامانه‌های تصمیم‌یار به عنوان یک ابزار تلفیقی برای ارزیابی گزینه‌های مختلف تصمیم‌گیری با توجه به الزامات گوناگون پیشنهاد شده است. نتایج حاصل از این ارزیابی به مدیران در اتخاذ تصمیمات بهینه علمی و عملی می‌تواند کمک شایانی نماید.