نقد و ارزیابی مجموعه فارسی دانشگاهیِ «نبض زندگی و ضربان زندگی» ویژه آموزش به غیرفارسی زبانان، براساس شاخصهای رُستی و تاملینسون
نویسندگان
1 نویسندۀ مسئول، دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 استاد گروه زبانشناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.30479/jtpsol.2026.22042.1710چکیده
انگلیسی برای اهداف دانشگاهی (EAP) شاخهای روبهگسترش در آموزش زبان است که میکوشد فاصله میان توانایی عمومی زبانی و نیازهای تخصصی محیطهای دانشگاهی را از میان بردارد. این رویکرد، برخلاف آموزش عمومی زبان، بر کاربرد هدفمند و آگاهانه زبان در بافتهای علمی و حرفهای تمرکز دارد و زبانآموزان را برای مشارکت مؤثر در ارتباطات دانشگاهی آماده میسازد. در این فرایند، کتابهای درسی در کنار مدرسان از ارکان اصلی آموزش به شمار میروند و ارزیابی آنها گامی کلیدی در طراحی و بهبود برنامههای درسی EAP محسوب میشود. مدرسان EAP علاوه بر آموزش، مسئول طراحی دورهها، تولید منابع، همکاری میانرشتهای و ارزیابی آموزشی هستند؛ از این میان، ارزیابی منابع آموزشی نقشی اساسی در اطمینان از انطباق مواد درسی با نیازهای زبانی و دانشگاهی زبانآموزان دارد. اگرچه چارچوبی واحد برای ارزیابی کتابهای درسی وجود ندارد، ابزارهای گوناگونی ارائه شده است. یکی از شناختهشدهترین آنها چکلیست رُستی و تاملینسون (۲۰۱۶) است که با رویکردی انسانگرایانه به بررسی کیفیت و کارکرد مواد آموزشی میپردازد. در پژوهش حاضر، این چارچوب برای ارزیابی دو کتاب نبض زندگی و ضَربان زندگی تألیف وکیلیفرد بهکار گرفته شده است؛ کتابهایی که ویژه فارسیآموزان غیربومی طراحی شدهاند تا پس از گذراندن دورههای عمومی، برای تحصیل در رشتههای پزشکی و پیراپزشکی در دانشگاه آماده شوند. نتایج حاصل از تحلیل معیارها نشان داد این منابع با کسب امتیاز ۵۳ از ۱۱۰ تنها تا حدی با اصول آموزش زبان برای اهداف دانشگاهی همخوانی دارند. بر پایه این یافتهها، مقاله در پایان پیشنهادهایی برای ارتقای کیفیت و کارآمدی منابع EAP در بافتهای مشابه ارائه میکند.
