تحلیل مضمون شوک فرهنگی فارسی آموزان غیر ایرانی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استاد گروه زبان شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران

3 استاد گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.30479/jtpsol.2025.21930.1704
چکیده

شوک فرهنگی، به‌عنوان واکنش طبیعی افراد هنگام ورود به یک فرهنگ جدید و ناآشنا، می‌تواند به طور قابل توجهی یادگیری زبان و تعاملات اجتماعی میان زبان‌آموزان خارجی را مختل کند. این پژوهش به چالش‌های مختلفی که فارسی‌آموزان غیرایرانی در زمان تحصیل در دانشگاه‌های ایران با آن مواجه هستند از جمله موانع فرهنگی، اجتماعی، اداری و اقتصادی می‌پردازد. به‌منظور دست‌یابی به داده‌های دست اول و درون‌فهمی موضوع، سنت و رویکرد پژوهش حاضر از نوع کیفی و با روش تحلیل مضمون و مبتنی بر مصاحبه نیمه ساختار‌یافته از 26 فارسی‌آموز از کشورهای عراق، یمن، لبنان، ترکیه، ارمنستان، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، پاکستان، هند، روسیه، تایلند و چین است. تحلیل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 26 شرکت‌کننده، به شناسایی 10 تم اصلی در سه سطح منجر شد. در سطح فردی: مشکلات فرهنگی (تفاوت‌های غذایی، حجاب اجباری)، چالش‌های هویتی (تضاد ارزش‌های مذهبی/اجتماعی)، انتظارات نامتوازن از زندگی در ایران؛ در سطح اجتماعی: تعارف ایرانی به‌عنوان عامل سوءتفاهم، مهمان‌نوازی به عنوان تجربه‌ای مثبت، احساس انزوا ناشی از محدودیت روابط با ایرانیان و در سطح نهادی شامل: تبعیض در نظام آموزشی (نمره‌دهی، قوانین خوابگاه)، مشکلات اداری (ثبت‌نام و ویزا)، کمبود برنامه‌های حمایتی دانشگاه، و تأثیر شوک فرهنگی بر یادگیری زبان. یافته‌ها منجر به پیشنهاد چارچوب نظری جدیدی شد که شوک فرهنگی را پدیده‌ای پویا و غیرخطی می‌داند که حاصل تعامل پویای عوامل فردی، اجتماعی و نهادی است. همچنین نتایج این پژوهش بر ضرورت طراحی مداخلات آموزشی مانند کارگاه‌های آشنایی با فرهنگ ایرانی و اصلاح سیاست‌های نهادی در خصوص حمایت از دانشجویان خارجی تأکید می‌ورزد.