فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بخش زیادی از میراث ادب فارسی، شامل اشارات و مضامین قرآنی است که از بایسته‍های سخنوری به شمار می‍رود. بدون تردید، دریافت اشارات و نشانه‍های یادشده در سروده‍های ادیبان، بر شکوهمندی کلام آنان می‍افزاید و التذاذ حاصل از درک این زیبایی را دوچندان می‌‌کند. در پژوهش حاضر که به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده، شیوه‍های به‌کاررفته در شعر صباحی بیدگلی، از سرشناس‍ترین چهره‍های شعر دورۀ بازگشت ادبی، در بیان کارکردها و اهداف معنایی و انگیزشی آیات قرآن، معرّفی و تحلیل شده است. این شیوه‍ها که در کتاب‌های بلاغت به آن‌ها اشاره شده و در اشعار صباحی به کار رفته است، در یک تقسیم‌بندی کلّی، در سه بخش استفادۀ مستقیم (شامل سه قسم لفظی، مفهومی و دوسویه)، تغییر کاربرد آیه و استفادۀ تلمیحی، بررسی و به رویکردهای شاعر در به‌کارگیری این روش‍ها پرداخته شده است. سؤال اصلی تحقیق این است که صباحی علاوه بر بهره‍گیری از روش‍های متداول و شناخته‌شدۀ تأثیرپذیری از قرآن، به چه شگردهای کمتر شناخته‌شده‌‌ای توجّه کرده و کارکردها و اهداف معنایی مرتبط با این شگردها در شعر او کدام است. یافته‍های پژوهش نشان می‍دهد صباحی افزون بر استفاده از روش‍های متعارفی چون اقتباس، درج، ترجمه و استفادۀ مفهومی با رویکرد تأکید و تأیید و کارکردهای بلاغی، به شگردهایی با سابقۀ رواج کمتر در بین شاعران پرداخته که عبارت‌اند از: 1. تغییر کاربرد آیه با رویکرد وصفی و ذوقی به‌قصد برجسته‌سازی موضوع و مضمون؛ 2. استفادۀ تلمیحی با کارکرد مقایسه یا بیان تفضیل. از میان شیوه‍های به‌کاررفته در شعر صباحی، بیشترین بسامد به روش تلمیحی با رویکرد مقایسه و تفضیل تعلّق دارد.