فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تصویرسازی یکی از مهم‌ترین وجوه هنری در ادبیّت هر اثر هنری به شمار می‌رود. این موضوع در شعرهای روایی، اهمیت بیشتری می‌یابد؛ چراکه اگر این تصویرسازی در روایت به‌درستی شکل بگیرد، موجب ترغیب مخاطب و ایجاد هیجان و شور عاطفی در او می‌شود و تمایل وی را به شنیدن ادامۀ روایت افزون می‌سازد. یکی از حکایت‌های مشهور ادب کلاسیک فارسی، حکایت بهرام گور است که هم در شاهنامۀ فردوسی و هم در هفت‌پیکر نظامی آمده است. در مقالۀ حاضر، تصویرسازی بلاغی را در حکایت فوق در دو اثر یادشده مورد بررسی مقایسه‌ای قرار داده‌ایم. به این منظور، تصویرسازی‌های دو شاعر را در دو عنوان «تصویرپردازی توصیفِ کنش» و «تصویرپردازی صحنه»، بررسی و با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم. نتیجۀ این بررسی نشان می‌دهد در حکایت بهرام گورِ شاهنامه، تصاویر کنش‌مند و پویا به‌دلیل سرعت وقایع و کنش‌ها و نیز بسامد زیاد فعل‌ها بیشتر از حکایت بهرام گور در هفت‌پیکر است. در تصویرپردازی صحنۀ ماجراجویانه نیز روایت فردوسی ماجراجویانه‌تر و دقیق‌تر و تجسّم‌‌پذیرتر از نظامی است؛ امّا در تصویرپردازی صحنه‌های بزم و رزم، هر دو اثر، مملو از تصاویری ملموس از وصف اجسام، محیط، شرایط و حال‌‌وهوای کمّی و کیفی مناظر مربوط هستند.