فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از این پژوهش، بررسی پاسخ اجزای تبخیر-تعرق گیاه ذرت به سطوح مختلف تنش آبی بود که به‌صورت طرح پایه کاملاً تصادفی انجام شد. تیمارها شامل آبیاری در چهار سطح (I0)100، (I1)80، (I2)60 و (I3)40 درصد نیاز آبی گیاه بود. تبخیر-تعرق روزانه گیاه بر اساس بیلان آب خاک در مینی‌لایسیمتر اندازه‌گیری شد. برای جداسازی مقادیر اجزای تبخیر و تعرق، از مینی‌لایسیمترهایی با و بدون پوشش مالچ در سطح خاک استفاده شد. در کل دوره رشد، مقادیر تبخیر-تعرق، تعرق و تبخیر به‌ترتیب برابر با 5/424، 3/267 و 2/157 میلی‌متر (در تیمارI0)، 8/405، 4/245 و 4/160 میلی‌متر (در تیمارI1)، 5/360، 4/194 و 1/166 میلی‌متر (در تیمارI2) و 7/303، 5/125 و 2/178 میلی‌متر (در تیمارI3) برآورد شد. نتایج نشان داد از سطح آبیاری I0 تا I3، مقادیر تبخیر-تعرق و تعرق به‌ترتیب 4/28 و 53 درصد کاهش و مقدار تبخیر، 4/13 درصد افزایش یافت. در شرایط تنش آبی، سهم تعرق و تبخیر در پارامتر تبخیر-تعرق، به‌ترتیب 35 درصد کاهش و 35 درصد افزایش داشت. بیشترین مقدار تعرق در دوره‌ توسعه و بیشترین مقدار تبخیر در دوره‌های اولیه و پایانی رشد اتفاق افتاد. اما بالاترین پاسخ تعرق و تبخیر به تنش آبی در دوره میانی رشد اتفاق افتاد که به‌ترتیب همراه با 69 درصد کاهش و 253 درصد افزایش بود. وجود مراحل حساس مانند گل‌دهی و بلال‌دهی ذرت در دوره‌ میانی رشد باعث شد که تنش آبی بیشترین اثر خود را داشته باشد. نتایج این پژوهش نشان داد در مقادیری از کم‌آبیاری که صرفاً سطح خاک مرطوب نگه‌داشته می‌شود، علاوه بر کاهش تعرق، افزایش سهم تبخیر نیز وجود دارد. از این‌رو پوشاندن سطح خاک و اعمال حد مناسب تنش آبی در مدیریت کم‌آبیاری، از عوامل مؤثر بر افزایش راندمان مصرف آب توسط گیاه خواهد بود.