تاثیر ذرات میکروپلاستیک از جنس پلی‌اتیلن سبک بر برخی ویژگی‌های بیولوژیکی و فعالیت آنزیمی در یک خاک آهکی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2021.320002.668910
چکیده

میکروپلاستیک‌ها ذرات پلاستیک کوچکتر از 5 میلی‌متر هستند که به‌عنوان آلاینده‌های نوظهور شناخته می‌شوند. تاکنون بیشتر تحقیقات درباره میکروپلاستیک‌ها در اکوسیستم‌های آبی انجام شده و درباره اثرات این ذرات بر ویژگی‌های بیولوژیکی و آنزیمی خاک اطلاعات محدودی وجود دارد. بنابراین، هدف از انجام این تحقیق، بررسی تاثیر ذرات میکروپلاستیک پلی‌اتیلنی‌ بر برخی ویژگی‌های خاک شامل معدنی شدن کربن آلی و تنفس تجمعی خاک، کربن توده زنده میکروبی و فعالیت آنزیم‌های فسفاتازهای اسیدی و قلیایی خاک بود. برای این منظور، ذرات میکروپلاستیک از جنس پلی‌اتیلن سبک با ابعاد 1 تا 5/0 میلی‌متر در سطح یک، دو و چهار درصد وزنی-وزنی به خاک اضافه شد. دوره خوابانیدن برای بررسی ویژگی‌های بیولوژیکی و فعالیت آنزیم‌ها به ترتیب  87 و 45 روز بود. نتایج نشان داد که ذرات میکروپلاستیک میزان معدنی شدن کربن آلی و تنفس تجمعی خاک را افزایش داد. کربن توده زنده میکروبی خاک در اوایل دوره خوابانیدن (روزهای 3 و 17) افزایش پیدا کرد و در ادامه مقدار آن در مقایسه با تیمار شاهد کاهش یافت. ذرات میکروپلاستیک اثر منفی بر فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز اسیدی و قلیایی داشت و میزان فعالیت هر دو کاهش یافت. بیشترین مقدار کاهش مربوط به سطح 4% میکروپلاستیک بود. میزان کاهش فعالیت آنزیم فسفاتاز اسیدی تحت تاثیر ذرات میکروپلاستیک، بیشتر از آنزیم فسفاتاز قلیایی بود. به‌طورخلاصه، نتایج مطالعه حاضر نشان داد که ذرات میکروپلاستیک می‌تواند میزان تنفس خاک را افزایش دهد، اما بر میزان فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز اثر بازدارنده دارد.