طراحی الگوی فرهنگ ایرانی در آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان بر پایه سلسله‌مراتب نیازهای مزلو از دیدگاه مدرسان

نویسندگان

1 نویسندۀ مسئول، استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکترای آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.30479/jtpsol.2025.21589.1689
چکیده

آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، فراتر از یادگیری ساختارهای زبانی و مستلزم درک عمیق از فرهنگ ایرانی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عناصر فرهنگی در یادگیری زبان فارسی، الگویی فرهنگی را براساس سلسله‌مراتب نیازهای مزلو طراحی کرده است. داده‌های پژوهش، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شده است. این مصاحبه، شامل ۸ پرسش اصلی بود که پس از طراحی اولیه جهت ارزیابی و اصلاح، در اختیار ۵ مدرس باتجربۀ آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان در مراکز زبان فارسی دانشگاه‌های شهیدبهشتی، المصطفی، بین‌المللی امام خمینی قرار گرفت و با اعمال نظرات آن‌ها نهایی شد. سپس، مصاحبه‌ها با ۲۳ مدرس آموزش زبان فارسی انجام و داده‌های به‌دست‌آمده، از طریق روش تحلیلی بررسی گردید. نتایج نشان  داد؛ هریک از سطوح نیازهای انسانی در هرم مُزلو، از نیازهای اساسی تا نیازهای متعالی، همگی بر یادگیری زبان فارسی اثرگذارند و ادغام مؤلفه‌های فرهنگی در آموزش زبان می‌تواند درک و ارتباط زبان‌آموزان را بهبود بخشد. همچنین، پژوهش حاضر لایة جدیدی با عنوان «هویت» را میان نیازهای احترام و خودشکوفایی در هرم مزلو پیشنهاد می‌کند که نشان‌دهندة اهمیت درک و پذیرش هویت فرهنگی در بهبود فرآیند یادگیری زبان فارسی است. یافته‌های پژوهش نشان داد که فارسی‌آموزانی که هویت فرهنگی ایران را درک می‌کنند، ارتباط بهتری با جامعة هدف برقرار کرده و یادگیری مؤثرتری دارند. این مدل می‌تواند برای مدرسان زبان فارسی، طراحان برنامه‌های درسی، نویسندگان کتاب‌های آموزشی و سیاست‌گذاران حوزة آموزش زبان فارسی مفید باشد و به بهبود روش‌های تدریس و تولید محتوای آموزشی منطبق بر فرهنگ ایرانی کمک کند.