فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حداکثر مقدار جدا شدن خاک به دلیل جریان سطحی رواناب، به عنوان ظرفیت جدا شدن خاک نامیده می­شود. مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر کلاس‌های اندازه ذرات بر ظرفیت جداسازی جریان شیاری (Dc) در حوزه آبخیز سراوان (شمال ایران) انجام شد. برای این منظور، تغییرات Dc در نمونه­های خاک با سه کلاس اندازه ذرات (0-1 ، 1-2 و 2-3 میلی­متر) تحت شرایط آزمایشگاهی از طریق یک فلوم آزمایشی در پنج درجه شیب (1/4 تا 3/38 درصد) و پنج دبی جریان (26/0 تا 67/0 لیتر بر متر در ثانیه) با پنج تکرار اندازه­گیری شده است. نتایج نشان داد که ظرفیت جداسازی جریان شیاری در کلاس 3-2 میلی‌متر در مقایسه با سایر کلاس­های اندازه ذرات به طور معنی­داری بالاتر است (p < 0.05). قدرت جریان واحد به عنوان پیش­بینی کننده بسیار دقیق ظرفیت جداسازی جریان شیاری در زمین جنگلی حوزه آبخیز سراوان بود. فرسایش‌پذیری شیاری که با استفاده از رابطه Dc و تنش برشی جریان آب محاسبه شد، کم‌ترین مقدار را در کلاس ذرات 1-0 میلی‌متر داشت. به طور کلی، این مطالعه تأیید کرد که ذرات با اندازه بزرگتر از 2 میلی‌متر روی شیب‌های تند بیش‌تر در معرض فرسایش و جدا شدن از طریق رواناب سطحی در اکوسیستم‌های محیطی حساس مانند پارک جنگلی سراوان در بخش شمالی ایران هستند.