ارزیابی مجموعه زبان فارسی بر مبنای شاخص های انتخاب کتابِ مناسب کانینگزورث (1995)

نویسندگان

1 نویسندۀ مسئول، دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.30479/jtpsol.2025.21326.1688
چکیده

فراوانی کتاب‌های آموزشی برای فارسی‌آموزان غیرایرانی، تنوّع نیازهای زبان‌آموزان و لزوم به‌گزینی این کتاب‌ها، اقتضا می‌کند تا این منابع از مناظر گوناگونی مورد واکاوی قرار گیرند. کانینگزورث (Cunningsworth 1995)، مجموعه‌‌شاخص‌هایی را در 30 حوزه معرفی کرده که همه‌ی‌ ویژگی‌های یک مجموعه را ارزیابی می‌کند. پژوهش حاضر، مجموعه‌ی 10جلدی زبان فارسی تألیف احمد صفارمقدم را بر اساس معیارهای مذکور سنجیده است. رو ش انجام پژوهش، تحلیلی- توصیفی و یک ارزیابی پیش از استفاده است و نشان می‌دهد که این منبع تا حد بسیاری با معیارهای مد نظر، تناسب دارد. در این مجموعه، از میان مؤلفه‌های زبانی، بیشتر آموزشِ واژه مورد توجّه بوده و به صورت آشکارا، بر صحّت دستوری و آموزش عناصر فرهنگ ایرانی تأکید شده است. آموزش زبان به شیوه‌ی استقرایی و متون‌ و تمارین‌، طی فرآیندی چرخه‌ای مطرح شده‌اند. خودآموزبودن، طراحی در قالب بسته آموزشی، وجود انسجام و ارجاع متقابل بین بخش‌های مختلف، توجّه به گونه‌ی گفتاری در کنار گونه‌ی معیار، توجّه به درک زبان‌آموزان در انتخاب محتوا، چینش محتوا به صورت هدفمند، استفاده از تصاویر و فیلم‌های کوتاه، رعایت اصل نوبت‌گیری، اصول ادب اجتماعی و موقعیت‌محور بودن، از ویژگی‌های بارز اما عدم طراحی کتاب مجزای زبان‌آموز و منابع کمک آموزشی خوانداری و تکالیف پیش‌شنیداری، طرح مباحث بی‌ربط دستوری و حجم بالای واژه‌های مورد آموزش در یک درس، عدم توجّه کافی به استفاده از پایانه‌ها در برخی از گفت‌وگوها، عدم معرفی سبک‌های زبانی در موقعیت‌های اجتماعی و عدم استفاده از زبان بدن در گفت‌وگوها، تعبیه‌نکردن عنصر ارتباطی واقعی و نداشتن راهبردی خاص در تعاملات ارتباطی از نقایص آن است.

کلیدواژه‌ها