بررسی قواعد و اصول نگارش و تحلیل کتابهای نگارش دوره دوم متوسطه از منظر زبانشناسی شناختی کاربردی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، استاد زبانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکتری زبانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.30479/jtpsol.2025.21740.1695چکیده
تحقیق حاضر با هدف ارزیابی کتابهای درسی نگارش دوره متوسطه دوم (پایههای دهم، یازدهم و دوازدهم) از منظر زبانشناسی شناختی کاربردی و با تمرکز بر میزان انطباق آنها با اصول یادگیری شناختی و معیارهای طراحی محتوای آموزشی یادگیرندهمحور انجام شد. در این تحقیق، از رویکردی ترکیبی شامل تحلیل کمی مبتنی بر چکلیست تاملینسون (2013)، تحلیل کیفی محتوا با رویکرد زبانشناسی شناختی کاربردی، و تحلیل شاخصهای خوانایی متون استفاده گردید. یافتهها نشان داد که کتاب پایه یازدهم در مجموع از نظر معیارهای ساختاری و محتوایی چکلیست تاملینسون عملکرد بهتری داشته است، اما در هر سه پایه، نقاط ضعف مشترکی در جذابیت بصری، تنوع فعالیتها، و کاربرد نظاممند اصول زبانشناسی شناختی در طراحی محتوا مشاهده شد. تحلیل کیفی آشکار ساخت که کتابهای درسی نگارش ظرفیتهای بالقوه رویکرد زبانشناسی شناختی کاربردی را در زمینههایی مانند کاربرد استعارهها و مجازها، مقولهبندی و نمونههای اعلی، بدنمندی و تجربهمندی و دستور ساختواژی به طور کامل به کار نگرفتهاند.. بر اساس این یافتهها، پیشنهاد میشود که در بازنگری کتابهای درسی نگارش دوره دوم متوسطه، توجه ویژهای به تقویت جذابیت بصری و تنوع فعالیتها، کاربرد نظاممند اصول زبانشناسی شناختی و توسعه منابع پشتیبان برای معلمان معطوف گردد. نتایج این تحقیق گامی مهم در راستای ارتقای کیفیت آموزش مهارتهای نوشتاری در نظام آموزشی کشور محسوب میشود.
