بلاغت نامگزینی در رمان «سووشون» بر اساس الگوی بازنمایی کنشگران اجتماعی ونلیوون (نامدهی و طبقهبندی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، ایران (نویسنده مسئول)
3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22075/jlrs.2022.23452.1917چکیده
الگوی بازنمایی کنشگران اجتماعی ونلیوون در چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی، با بررسی کارکردهای تقابلی در گزینشهای زبانی، لایههای پنهان معناسازی را نشان میدهد. در این پژوهش با بهکارگیری روش توصیفی- تحلیلی، ساختار گفتمانی رمان «سووشون» سیمین دانشور (1300- 1390) را بر مبنای چگونگی گزینش نامها و شیوۀ طبقهبندی کنشگران در الگوی ونلیوون بررسی کردهایم. هدف این پژوهش نشاندادن اهمیت کاربردهای زبانی در تحلیل گفتمان اثر و میزان تأثیرپذیری نویسنده از عناصر گفتمانی چون قدرت، ایدئولوژی و سیاست در بازنمایی کنشگران اجتماعی است. دانشور در سووشون مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر خود را با زبانی نمادین بازگو کرده است. وی همچنین با انتخاب نامهای نمادین و استفاده از جلوههای مختلف آن، تحوّلات فردی و اجتماعی را بهویژه در زنان به تصویر کشیده است. یافتهها نشان میدهند که نامدهی و طبقهبندی و زیرمجموعههای آنها بهویژه نامدهی غیررسمی، در سووشون کاربرد بیشتری دارد و نحوۀ استفاده از نامها و طبقات اجتماعی منطبق با دیدگاه و اهداف نویسنده و متأثر از مؤلّفههای قدرت، ایدئولوژی و سیاست است. نویسنده از سویی با انتخاب نامهای نمادین ایرانی و اسلامی، پیوند میان اندیشههای ایرانی و اسلامی را ناگسستنی جلوه میدهد و از سوی دیگر، کشمکشهای مربوط به گذر ایران از سنّت به مدرنیته و تحوّل معیارهای اجتماعی و فردی را به نمایش میگذارد. علاوه بر این، با استفاده از مؤلّفههای گفتمانی، نقش اجتماعی جدیدی را برای زنان ایرانی طرح میکند تا اهمیت نقش آنان را در تحوّلات اجتماعی تبیین کند.
