فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نشانه‌شناسی اجتماعی رویکردی است که با بررسی نشانه‌های موجود در متن در پی دست‌یابی به لایه‌های معنایی نهانی آن است. رمان نام تمام مردگان یحیاست، تازه‌ترین اثر عباس معروفی، رمانی اجتماعی است که امکان وسیعی را برای معنایابی از طریق نشانه‌های اجتماعی داراست. در این پژوهش کوشیده‌ایم با بهره‌گیری از نشانه‌های اجتماعی پی‌یر گیرو، به گروه‌سازی‌های مهم‌ داستان که پایۀ کشمکش‌ها و حوادث آن است، و نیز به نحوۀ سازماندهی گروه‌ها و ابراز تعلق نویسنده نسبت به آن‌ها بپردازیم. نتیجۀ پژوهش که بر اساس تحلیل کیفی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی صورت گرفته، گویای آن است که نشانه‌های اجتماعی در این رمان کارکردی شخصیت‌پردازانه دارد و نویسنده از خلال آنها دو گروه فکری اصلی متقابل را شکل داده که یکی چارچوب‌گریز و خواهان آزادی عمل در انتخاب  و  اندیشه و دیگری چارچوب‌گرا و خواهان نظارت و ارزیابی باورها و اعمال دینی است و بر سنت‌های موجود  تکیه دارد. این رویکرد پیوندی عمیق با ایدئولوژی حاکم بر جامعه برقرار می‌کند و از سوی آن حمایت می‌شود. تعدد نشانه‌ها و گسترش مفاهیمی که نویسنده برای اعضای گروه اول به کار گرفته، و محدودیت و یا حذف نشانه‌ها برای گروه دوم دلالت‌هایی بر همسویی او با باورها و کنش گروه اول و برتری‌بخشی آن نسبت به افکار گروه دوم است. نویسنده تقابل این دو گروه را موجب انشقاق جامعه می‌داند و پذیرش تفاوت‌ها در امور دینی و اعتقادی و  باورهای سنتی را راهی برای یگانگی آن، پیشنهاد می‌دهد.