فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در یکصد سال اخیر، رویکرد پژوهشگران به شعر و شخصیت حافظ بسیار متفاوت بوده‌ است. رویکرد برخی از آنان کل‌نگر و برخی جزءنگر، برخی صورت‌گرا و برخی معناگرا، برخی سنّتی و برخی مدرن بوده است. نویسندگان در این مقاله، با نگاهی فراگیر، نوشته‌ها دربارۀ شعر و شخصیت حافظ را در بیست رویکرد تقسیم و هجده رویکرد از رویکردهای بیست‌گانه را به اجمال معرفی کرده‌اند و سپس دربارۀ دو رویکرد ادبی یا معنی‌شناختی (شامل موضوعاتی چون حافظانگی و راز ماندگاری حافظ، مقایسۀ حافظ با سعدی و مقایسۀ حافظ با دیگر شاعران، بازنگری حافظ در شعر خویش، نظریۀ پاشانی، توالی و ترتیب ابیات و تأویل‌پذیری شعر حافظ)، رویکرد بلاغی (به‌ویژه بحث ایهام در شعر حافظ)، به‌تفصیل بحث کرده و در تحلیل رویکردها مشخّص ساخته‌اند که هرکدام از آن‌ها در شمار رویکرد کل‌نگر یا جزءنگر، صورت‌گرا یا معناگرا و سنّتی یا مدرن قرار می‌گیرد.