آموزش حرف اضافه «با» به فارسی آموزان با رویکرد شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 نویسنده مسئول، دکتری زبان شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.30479/jtpsol.2025.20697.1675
چکیده

حروف اضافه از جمله کلمات دستوری هستند که یادگیری انها کمک شایانی به زبان‌آموزان در مهارت‌های زبانی می‌کند؛ از طرف دیگر، به علت کاربردهای متعدد هر حرف در بافت‌های متفاوت، یکی از مباحث چالشی در اموزش است. حفظ کردن این حروف، یکی از روش‌های سنتی آموزش و یادگیری زبان‌آموزان است که با نگاهی به ساختار جملات و گفتار زبان‌آموزان می‌توان دریافت خیلی موفق عمل نکرده است. یکی از حروف اضافه پرکابرد در فارسی «با» است که با توجه به بافت جمله، معانی متعددی من جمله ابزاری، همراهی و ... دارد. هدف این پژوهش، آموزش حرف اضافه «با» با رویکرد معنی‌شناسی شناختی است. در این رویکرد، طرح‌واره‌های تصویری مهم‌ترین ابزار آموزش هستند و در یادگیری و ماندگاری حروف در ذهن زبان‌آموزان تأثیر بسزایی دارند. روش پژوهش به این صورت است که نخست کاربردهای معنایی این حرف اضافه بر اساس نقشه معنایی نروگ و ایتو (2007) و با کمک فرهنگ سخن (1381) و پیکره گفتاری همبام (2020) استخراج می‌شود. سپس پیش‌آزمون هایی به صورت سوالات انتخابی در متن از زبان آموزان گرفته می‌شود تا پس از انجام این پژوهش، بتوان با نتایج حاصل مقایسه کرد. سپس با کمک طرح‌واره‌های تصویری لیکاف و جانسون (1987) و لانگاکر (1987) روشی شناختی برای آموزش این حرف اضافه در فارسی طراحی می‌شود. به نظر می‌رسد طرح‌واره ترکیبی متن و تصویر بهترین شیوه برای آموزش حروف اضافه از جمله با در فارسی باشد (ر.ک. وحیدی فردسی و همکاران، 2017). در نهایت پس آزمونی از زبان آوزان گرفته می-شود و نتایج حاصل در قالب نمودار ارائه خواهد شد.

کلیدواژه‌ها