فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش، عملکرد و تبخیر-تعرق ذرت در شرایط اعمال تنش آبی در مراحل مختلف رشد بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. تیمارها شامل اعمال تنش‌ آبی در مراحل رشد 4برگی، 12برگی، گل‌دهی، خمیری شدن دانه‌ها و یک تیمار شاهد تحت آبیاری کامل بود. تبخیر-تعرق روزانه گیاه بر اساس بیلان آب خاک در منطقه ریشه اندازه‌گیری شد. مقدار کل تبخیر-تعرق در تیمار شاهد و تیمارهای مذکور به‌ترتیب برابر با 462، 401، 5/322، 5/304 و 355 میلی‌متر در مترمربع برآورد شد. به‌همین ترتیب مقدار عملکرد زیست‌توده خشک ذرت برابر با 15025، 14422، 11384، 7746 و 13416 کیلوگرم بر هکتار بود. نتایج نشان داد بیشترین تا کم‌ترین مقدار تبخیر-تعرق و عملکرد، به‌ترتیب مربوط به تیمارهای شاهد، 4برگی، خمیری شدن، 12برگی و گل‌دهی بود. علت آن، میزان حساسیت و نیاز متفاوت گیاه به انجام تعرق در مراحل مختلف رشد بود. برای بررسی پاسخ عملکرد به تبخیر-تعرق ذرت، مقدار ضریب  در مراحل رشد مذکور به‌ترتیب برابر با 3/0، 8/0، 42/1 و 46/0 به‌دست آمد. در مرحله‌ی گل‌دهی، مقدار ضریب  بیشتر از عدد یک بود که بیانگر آن است که عملکرد ذرت نسبت به تبخیر- تعرق، کاهش بیشتری دارد. از سوی دیگر، مقدار بهره‌وری مصرف آب در تیمار شاهد و تیمارهای تحت تنش به‌ترتیب برابر با 25/3، 6/3، 53/3، 54/2 و 78/3 کیلوگرم بر متر مکعب محاسبه شد. بیشترین تا کمترین مقادیر آن به‌ترتیب مربوط به تیمارهای خمیری شدن دانه‌ها، 4برگی، 12برگی، شاهد و گل‌دهی بود. نتایج نشان داد آبیاری کامل گیاه (تیمار شاهد) تضمینی برای افزایش بهره‌وری مصرف آب نبود. بلکه با جلوگیری از دستیابی به حداکثر عملکرد و پذیرش اندکی کاهش محصول، می‌توان بهره‌وری مصرف آب را افزایش داد. در این شرایط، انتخاب مرحله‌‌ی مناسب رشد گیاه برای اعمال کم‌آبیاری نیز حائز اهمیت بود.