تأثیر ارتفاع و شیب تاج ‌سرریز‌های مستغرق بر الگوی فرسایش و رسوب در قوس 90 درجه تند

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب،دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران،کرج، ایران

3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع ظبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

4 گروه مهندسی عمران، محیط زیست و معماری، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه پادوا، پادوا، ایتالیا

doi
10.22059/ijswr.2021.314849.668821
چکیده

سرریزهای مستغرق سازه­هایی با ارتفاع کوتاه هستند که کاملاً زیر سطح آب قرار داشته و جهت بهبود شرایط کشتیرانی، ایجاد زیستگاه آبزیان، کنترل جابجایی قوس‌ها و ... احداث می‌شوند. هدف این تحقیق ارزیابی کارایی سرریزهای مستغرق بر الگوی فرسایش و رسوبگذاری در قوس 90 درجه تند می‌باشد. به‌منظور رسیدن به این هدف مجموعه­ای از سرریزها با ارتفاع نسبی 30 و 70 درصد و شیب تاج صفر و 7 درصد در دیواره قوس خارجی احداث شدند. زاویه، طول و فاصله بین سرریزها ثابت در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که سرریزهای با ارتفاع نسبی 70 درصد و شیب تاج صفر بهترین عملکرد را در حفاظت بستر نزدیک دیواره قوس خارجی داشت. با احداث این سازه­ها در قوس، 7 درصد رسوبگذاری نزدیک دیواره خارجی در مقطعی که منطبق بر محل ماکزیمم آبشستگی در حالت شاهد بود، صورت گرفت. تغییر در ارتفاع و شیب تاج سرریز مستغرق اثر قابل‌ملاحظه‌ای بر کاهش ماکزیمم ارتفاع نسبی تپه رسوبی نداشت و فقط در فرود 43/0 به‌طور متوسط ماکزیمم ارتفاع نسبی تپه رسوبی 10 درصد کاهش پیدا کرد. علاوه بر آن، با افزایش ارتفاع و شیب تاج سرریز­های مستغرق ماکزیمم عمق نسبی آبشستگی در دماغه سرریز سوم به ترتیب 11 درصد افزایش و 6 درصد کاهش پیدا کرد.