بررسی اثر تغییرات کاربری اراضی بر فرسایش خاک و تولید رسوب در حوضه رامهرمز با استفاده از طبقه‌بندی شیءگرا و مدل RUSLE

نویسندگان

1 گروه علوم محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان (تهران)، اهواز، ایران.

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2021.316628.668863
چکیده

فرسایش خاک یک مشکل جهانی است که منابع آب و خاک را تهدید می­کند و تغییرات کاربری اراضی یکی از عوامل مهم در فرسایش خاک می­باشد. هدف این پژوهش ارزیابی اثر تغییرات کاربری بر فرسایش خاک و تولید رسوب ­در حوضه رامهرمز در استان خوزستان می­باشد. برای این کار از تصاویر ETM+ (2002) و OLI (2019) ماهواره لندست استفاده شد. ابتدا تصاویر ماهواره­ای با الگوریتم ماشین بردار پشتیبان (SVM) روش شیءگرا طبقه­بندی شده و تغییرات کاربری در سال­های 2019-2002 بررسی گردید. سپس فرسایش خاک با استفاده از مدل RUSLE محاسبه شده و میزان بار رسوب در منطقه برآورد گردید. نتایج پژوهش نشان داد که مناطق مسکونی، اراضی بایر و زراعت دیم به ترتیب به میزان 86/3520، 72/7041 و 29/5281 هکتار افزایش مساحت داشته و پهنه­های آبی، مراتع و زراعت آبی به ترتیب 43/1760، 02/12323 و 43/1760 هکتار از مساحت خود را از دست داده­اند. نتیجه تغییر این مساحت­ها کاهش پوشش طبیعی خاک و افزایش فرسایش در منطقه بوده است. با درنظرگرفتن حد خاکسازی حدود یک تن در هکتار در سال ملاحظه گردید که برای سال 2002 حدود 24/43 درصد و برای سال 2019 حدود 99/64 درصد از مساحت منطقه مقدار فرسایش از حد قابل قبول بیشتر بوده است. نتایج محاسبات روش­های نسبت تحویل رسوب نیز نشان داد میزان نسبت تحویل رسوب بین 07/0 تا 28/0 و حداکثر بار رسوب بین 18/0 تا 63/0 تن در هکتار در سال متغیر است. بنابراین نتایج این پژوهش، لزوم پرداختن به مسأله فرسایش خاک در منطقه و ارائه راهکارهای مدیریتی را روشن می­کند.