شیمی کانی‌های سنگ‌های بازالتی پرمین شمال بلده (البرز مرکزی): بحث زمین‎دمافشارسنجی و جایگاه زمین‎ساخت- ماگمایی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه زمین شناسی دانشگاه خوارزمی

3 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2018.58316
چکیده

سنگ‌های آتشفشانی پرمین البرز مرکزی (شمال خاور بلده- سیاه‌بیشه) در میان سازندهای روته و نسن رخنمون دارند. ترکیب این سنگ‌ها بیشتر در محدوده بازالت هستند و از دید بافتی بیشتر پلاژیوکلاز- فیریک هستند. کانی‌های فرومنیزین همچون کلینوپیروکسن و الیوین فراوانی مودال زیادی ندارند و در مواردی کاملاً دگرسان شده‌اند. بر پایه تجزیه نقطه‌ای کانی‌ها، شیمی کلینوپیروکسن‌ در محدوده دیوپسید جای دارد و ترکیب پلاژیوکلاز لابرادوریتی (50<An%<55) است. نتایج زمین‎دمافشارسنجی کلینوپیروکسن­ و پلاژیوکلاز نشانگر فشار کمتر از 5/2 کیلوبار و دمای 1050 تا 1200 درجه سانتی‌گراد است. همچنین شیمی کلینوپیروکسن‌ها با میزان بالای TiO2 (94/4 تا 24/7 درصد وزنی) مشخص می‌شود. داده‌های شیمیایی کلینوپیروکسن نشانگر مذابی با ترکیب بازالتی آلکالن است که در یک جایگاه زمین‎ساخت- ماگمایی درون صفحه‌ای تشکیل ‌شده است. بر پایه داده‌های این پژوهش می‌توان گفت که در زمان پرمین، البرز مرکزی به‌صورت یک حاشیه غیرفعال در جنوب پالئوتتیس جای دارد و فعالیت ماگمایی آن با زمین‌ساخت کششی اواخر پالئوزوئیک در حاشیه شمالی گندوانا و مقارن با مراحل آغازین گسترش نوتتیس قابل تفسیر است.