ارزیابی عملکرد نقشه‌های پوشش اراضی جهانی در استخراج محدوده اراضی کشاورزی (مطالعه موردی: حوضه آبریز دریاچه ارومیه)

نویسندگان

1 گروه سنجش از دور و GIS/ دانشکده علوم انسانی/ دانشگاه تربیت مدرس/ تهران/ایران

2 گروه مهندسی آب و سازه‌های هیدرولیکی/ دانشگده مهندسی عمران و محیط زیست/دانشگاه تربیت مدرس/تهران/ایران

3 گروه مهندسی آب/ دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست/ دانشگاه تربیت مدرس/ تهران/ ایران

doi
10.22059/ijswr.2021.315097.668828
چکیده

پایش پیوسته اراضی کشاورزی به دلیل تاثیر آن بر حفظ منابع و سلامت اکوسیستم­ها و امنیت غذایی یکی از ضرورت‌های مدیریت منابع آب و خاک در یک حوضه آبریز است. نقشه­های پوشش اراضی جهانی (GLC) با توجه به مقیاس‌های متنوع، در دسترس بودن و عدم نیاز به پردازش‌های تخصصی می‌توانند برای استخراج محدوده‌ اراضی کشاورزی مورد استفاده قرار گیرند. این مطالعه عملکرد سه محصول GLC شامل MCD12Q1 LC، CGLS LC و CCI LC را نسبت به نقشه کاربری اراضی مرجع سال 2015 در حوضه آبریز دریاچه ارومیه را بررسی می­کند. ابتدا بر اساس کلاس­های اصلی نقشه کاربری اراضی مرجع سال 2015 (مرتع، اراضی کشاورزی، پهنه­های آبی، اراضی ساخته شده و زمین بایر)، کلاس­های معادل از نقشه­های پوشش اراضی جهانی به منظور مقایسه با هم ادغام و ترکیب شدند. سپس عملکرد نقشه­های GLC براساس معیارهای مساحت، سازگاری مکانی و صحت کلی با استفاده از نقاط کنترل زمینی ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که دو محصول­ MCD12Q1 LC و CGLS LC در ارائه تصویر کلی از پوشش اراضی حوضه آبریز به ترتیب با صحت کلی 74 و 86 درصد، نسبت به محصول CCI LC عملکرد برتری دارند. همچنین MCD12Q1 LC و CGLS LC به ترتیب در طبقه­بندی دو کلاس مرتع و اراضی کشاورزی به عنوان پوشش­های غالب در سطح حوضه آبریز با صحت طبقه­بندی 81 و 89 درصد عملکرد قابل قبولی داشتند. استفاده از محصول LC CGLS می­تواند به پایش پیوسته اراضی کشاورزی در کاربردهای عملیاتی به منظور ارزیابی کلی از روند تغییرات توسعه در حوضه آبریز دریاچه ارومیه کمک شایانی بنماید. از دیگر یافته­های مهم این پژوهش این است که محصول پوشش اراضی با قدرت تفکیک مکانی بهتر لزوماً صحت طبقه­بندی بهتری برای همه انواع پوشش‌‌ها ندارد. این مطالعه می­تواند به عنوان یک مرجع روش­­شناسی در ارزیابی عملکرد محصولات GLC در مقیاس­های مختلف و دیگر مناطق کشور استفاده شود.