بررسی تأثیر حاکمیتی و فساد اقتصادی بر رفاه اقتصادی در کشورهای منتخب درحال توسعه با به‌کارگیری الگوی رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی ایران

2

3

4

doi
10.22034/ecoj.2026.61476.3306
چکیده

رفاه اقتصادی از شاخص‌های مهم ارزیابی عملکرد اقتصادی و اجتماعی کشورهاست و تحت تأثیر عوامل نهادی، انسانی، فناورانه و اقتصاد کلان قرار دارد. هدف این پژوهش بررسی تأثیر حکمرانی خوب و فساد اقتصادی بر رفاه اقتصادی در ۱۸ کشور منتخب درحال‌توسعه طی دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۲ است. برای این منظور، از الگوی رگرسیون انتقال ملایم پانلی استفاده شده است. در این مطالعه، شاخص توسعه انسانی به‌عنوان نماینده رفاه اقتصادی، شاخص حکمرانی خوب به‌عنوان نماینده کیفیت نهادی رسمی و شاخص فساد اقتصادی به‌عنوان نماینده کیفیت نهادی غیررسمی در نظر گرفته شده است. همچنین متغیرهای تحصیلات، امید به زندگی، نرخ رشد جمعیت، اشتراک تلفن همراه، نرخ بیکاری و نرخ تورم به‌عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل شده‌اند. نتایج آزمون ایستایی نشان داد که متغیرهای پژوهش در تفاضل اول ایستا هستند. همچنین نتایج آزمون خطی‌بودن و معیارهای برازش، وجود رابطه غیرخطی و آستانه‌ای میان متغیرهای نهادی و رفاه اقتصادی را تأیید کرد. بر اساس نتایج، فساد اقتصادی نسبت به حکمرانی خوب، متغیر انتقال مناسب‌تری بوده و مدل دارای دو مکان آستانه‌ای به‌عنوان الگوی بهینه انتخاب شده است. یافته‌ها نشان داد که اثر متغیرها بر رفاه اقتصادی در رژیم‌های مختلف یکسان نیست؛ به‌گونه‌ای که در رژیم بالا، تحصیلات اثر مثبت و معنادار و نرخ تورم اثر منفی و معنادار بر رفاه اقتصادی دارد. بنابراین، کاهش فساد، تقویت سرمایه انسانی و کنترل تورم می‌تواند نقش مهمی در ارتقای رفاه اقتصادی کشورهای درحال‌توسعه داشته باشد.