پویایی‌های تورم در ایران و واکنش نامتقارن آن به شوک‌های سیاستی: رهیافت NARDL

doi
10.22034/ecoj.2025.68892.3452
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثرپذیری نرخ تورم در اقتصاد ایران از متغیرهای سیاستی شامل پایه پولی، کسری بودجه، نرخ ارز و تراز پرداخت‌ها انجام شده است. همچنین، واکنش نامتقارن تورم به شوک‌های مثبت و منفی این متغیرها در کوتاه‌مدت و بلندمدت مورد بررسی قرار گرفته است. داده‌های دوره زمانی 1380 تا 1402 گردآوری و به‌کارگیری شده و با استفاده از الگوی خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL) روابط بین متغیرها تحلیل گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که پایه پولی، کسری بودجه، نرخ ارز و تراز پرداخت‌ها سهم بالایی در توضیح تغییرات و نوسانات تورم دارند. همچنین مشخص شد که واکنش نرخ تورم به شوک‌های مثبت و منفی این متغیرها نامتقارن بوده و اثرات متفاوتی را در کوتاه‌مدت و بلندمدت ایجاد می‌کند. براساس نتایج به دست آمده، سیاست‌های پولی، مالی، ارزی و تجاری در اقتصاد ایران باید با در نظر گرفتن اثرات نامتقارن و ناهمگون بر تورم طراحی و اجرا شوند. بی‌توجهی به این عدم تقارن می‌تواند موجب ناکارآمدی سیاست‌ها در مدیریت و کنترل تورم شود.