مقایسه اثرات سرریز سیاست‌های پولی و مالی چین و ایران بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران

doi
10.22034/ecoj.2026.69900.3467
چکیده

تغییرات در سیاست‌های پولی و مالی چین می‌تواند از طریق تغییرات در نرخ ارز، جریان سرمایه و انتظارات بازار، اثرات قابل ملاحظه‌ای بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران داشته باشد. از سوی دیگر، ایران به عنوان یک اقتصاد در حال توسعه و وابسته به درآمدهای نفتی، نیز از طریق سیاست‌های پولی و مالی داخلی خود، بر متغیرهای حقیقی مانند صادرات، واردات، اشتغال و سرمایه‌گذاری تأثیر می‌گذارد. این پژوهش به بررسی و مقایسه اثرات سرریز سیاست‌های پولی و مالی چین و ایران بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران با استفاده از رویکرد خودرگرسیون برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-VAR) و با استفاده از داده‌های ماهیانه طی دوره 2022-1999 پرداخته است. متغیرهای مورد استفاده در مدل برای ایران شامل نرخ ارز حقیقی مؤثر (REXCH)، اشتغال (EMP)، صادرات کالاها و خدمات (EXP)، واردات (IMP)، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص (GFCF)، رشد عرضه پول (M2) و مخارج کل دولتی (EXPEN) است. برای چین و ایران، رشد عرضه پول و مخارج کل دولتی نیز به عنوان شاخص‌های سیاست پولی و مالی در نظر گرفته شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که تأثیر شوک‌های سیاستی چین بر اقتصاد ایران محدود و کوتاه‌مدت بوده است. در مقابل، شوک‌های سیاستی داخلی ایران، به ویژه رشد نقدینگی و کل مخارج دولت، به عنوان منابع اصلی نوسانات اقتصادی کشور محسوب می‌شوند. رشد نقدینگی ایران پایدارترین و تأثیرگذارترین متغیر در انتقال نوسانات به سایر بخش‌ها بوده است و افزایش نقدینگی با فشار تورمی، کاهش قدرت خرید، بی‌ثباتی نرخ ارز و تضعیف اشتغال همراه است.