تحلیل پویایی بازدهی ETFها تحت تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی و رفتار سرمایه‌گذاران: رویکرد مدل GMM-PVAR

doi
10.22034/ecoj.2026.70650.3484
چکیده

این پژوهش به تحلیل پویایی بازدهی ETFها تحت تأثیر متغیرهای اقتصاد کلان و رفتار سرمایه‌گذاران با استفاده از مدل PVAR و رویکرد GMM می‌پردازد. داده‌های ماهانه دوره ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ به‌کار گرفته شده و متغیرهای کلان (نرخ بهره بین‌بانکی، تورم، قیمت طلا، نرخ ارز) و متغیرهای رفتاری (احساسات سرمایه‌گذاران و ریسک‌گریزی) در چارچوب مدل خودرگرسیون برداری ساختاری پنلی تحلیل شده‌اند. نتایج توابع واکنش آنی نشان می‌دهد شوک مثبت ریسک‌گریزی موجب افت فوری بازده ETFها شده، در حالی که شوک احساسات سرمایه‌گذاران اثری تقویتی و پایدار دارد؛ همچنین نرخ بهره فشار نزولی معناداری بر بازده وارد می‌کند و ETFها نیز در انتقال شوک‌ها نقش فعال دارند، به‌گونه‌ای که افزایش بازده آن‌ها موجب کاهش ریسک‌گریزی و تقویت احساسات می‌شود و متغیرهای کلان نیز واکنش‌های مشخصی از جمله رفتار تدافعی قیمت طلا، واکنش کوتاه‌مدت تورم و روند افزایشی نرخ ارز نشان می‌دهند. نتایج FEVD بیانگر افزایش وابستگی متقابل متغیرها در افق بلندمدت و نقش برجسته نرخ بهره، ریسک‌گریزی و بازده ETF در توضیح نوسانات سایر متغیرهاست که بر ماهیت پویا و درون‌زای روابط بین عوامل رفتاری، متغیرهای کلان و بازده ETFها و اهمیت ETFها به‌عنوان کانالی برای انتقال شوک‌های مالی تأکید می‌کند.