فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بحران‌های اجتماعی به دلیل ماهیت ناگهانی و پیچیدگی‌های آن‌ها، به چالشی جدی برای امنیت ملی تبدیل شده‌اند. مدیریت این بحران‌ها نیازمند دسترسی به داده‌های متنوع و گسترده و توان پردازش سریع آن‌هاست که از توان انسان به‌تنهایی خارج است. هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از فناوری‌های شالوده‌شکن، می‌تواند نقشی کلیدی در پیش‌بینی، تحلیل و واکنش سریع به بحران‌های اجتماعی ایفا کند. این مقاله به شناسایی و اولویت‌بندی کارکردهای هوش مصنوعی در مدیریت بحران‌های اجتماعی با تأکید بر امنیت ملی پرداخته است. روش پژوهش شامل مرور نظام‌مند ادبیات و استفاده از مدل تاپسیس فازی برای رتبه‌بندی کارکردها در پنج مرحله مدیریت بحران بوده است. نتایج نشان می‌دهد که مرحله «پیش‌بینی» اهمیت بالاتری در مدیریت بحران‌های اجتماعی دارد؛ زیرا شناسایی زودهنگام و تحلیل دقیق در این مرحله می‌تواند از تشدید بحران و افزایش نارضایتی عمومی جلوگیری کند. در این مرحله، پیش‌بینی ناآرامی‌های اجتماعی به‌عنوان کارکرد نخست، نقشی اساسی در کنترل مؤثر بحران‌ها ایفا می‌کند. همچنین، توجه به مراحل «مقابله/پاسخ سریع و مدیریت اضطراری» و «ارزیابی و درس‌آموزی» نشان‌دهنده اهمیت واکنش سریع و یادگیری مداوم از تجربیات برای بهبود راهبرد‌های مدیریت بحران‌های اجتماعی است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای تغییرات رویکردی در مدیریت بحران‌های اجتماعی و امنیت ملی مطرح شود و به مسئولان در اتخاذ تصمیمات هوشمندانه‌تر و کارآمدتر در شرایط بحرانی کمک کند.