بررسی تغییرات کانیهای رسی و وضعیت منگنز خاک در افقهای سطحی و عمقی تعدادی از خاکهای شالیزاری استان فارس
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی. گروه آب و خاک، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. خوزستان. اهواز. ایران
2 هیات علمی ، گروه علوم کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22059/ijswr.2020.308016.668702چکیده
شرایط غرقابی عامل مهمی است که بر روی خصوصیات خاک موثر است. هدف از انجام این تحقیق، بررسی تاثیر شرایط غرقاب بر کانیهای رسی ثانویه خاک و همچنین عنصر منگنز در خاکهای زیر کشت طولانی مدت برنج استان فارس بود. برای انجام این مطالعه، در هر منطقه دو خاکرخ یکی دارای کاربری کشت برنج و دیگری بکر بر روی مواد مادری آهکی و لندفرم مشابه حفر شدند. نتایج کانیشناسی بخش رس خاکها نشان داد که نوع کانیها در هر دو کاربری مشابه، اما مقدار نسبی آنها متفاوت است. به نظر میرسد که کشت طولانی مدت برنج فقط بر کمیت کانیهای رسی تاثیرگذار بوده است به نحوی که در خاکهای شالیزاری مقدار اسمکتیت زیاد بود. اما در اراضی بکر غیرشالیزاری مقادیر کانیهای ایلیت، کلریت و پالیگورسکیت افزایش داشتند. ایلیت و کلریت در هر دو نوع کاربری مشاهده شد و با افزایش عمق، مقدار آنها نیز به علت حضورشان در مواد مادری افزایش نشان داد. تبدیل ایلیت به اسمکتیت در افقهای سطحی خاکهای شالیزار منجر به افزایش مقدار نسبی اسمکتیت شد اما مقدار اسمکتیت با افزایش عمق کاهش یافت. همچنین نتایج نشان داد که در اراضی شالیزار مقادیر منگنز قابل استفاده (Mnex)، شبه کل (Mnt) و اکسید منگنز با تبلور ضعیف (Mno) بیشتر از اراضی غیرشالیزاری بوده و در افقهای سطحی شالیزارها بیشترین میزان را نشان میدهد. کشت طولانی مدت بـرنج همچنین موجب کاهش مقدار اکسید منگنز پدوژنیک (Mnd) و شکلهای متبلور (Mncry) آنها نسبت به خاکهای بکر مجاور شد.